DEV Community: Jamol Meyliyev

Operators...

Jamol Meyliyev — Sun, 25 Sep 2022 19:46:45 +0000

Operatorlar nima?
Biz yozgan kodimizga nima uchun kerak?
Nima vazifalarni bajara oladi?

Operatorlar bizga C++ dasturlash tilida yoki boshqa bir ixtiyoriy dasturlash tilida ham matematik amallarni amalga oshirganimizda ishlatimiz mumkin.
Operatorlarga bazi misollarni keltirib o'tsam, "+" , "-", "*" ,
"/" , "%" kabi amallar asosiy operatorlar turlari sanaladi.
Quyidagi sanab o'tilgan operatorlarning har biri bilan yaxshiroq tanishtiradigan bo'lsak:
"+" , "-", "*" operatorlari bizga ma'lum bo'lgan vazifalarni bajarishadi.
"/" operatori siz bilgan berilgan ikkita qiymatni birini ikkinchisiga bo'lish uchun ishlatiladi degan fikr qisman to'g'ri lekin faqat bu emas."/" operatorini nima vazifa bajarishi va C++ da qanday ishlashini masalalar orqali ko'rib o'tamiz.

#include <iostream>
#include <cmath>
using namespace std;

int main(){

int a,b;
float c,d;
cin>>a>>b;
cout<<"Natija1:"<<a/b<<endl;
cin>>c>>d;
cout<<"Natija2:"<<c/d;

return 0;
}

Console:
a=5
b=2
Natija1: a/b=2

c=5.5
d=2.2
Natija2: c/d=2.5

Yuqoridagi masalada Natija1 xato ishladimi? yoki aslida shunaqa ishlaydimi?

integer - butun, float

double = aralash kasr son.

integer/integer = integer
integer/float,double = float,double
float,double/integer= float,double
float,double/float,double = float,double

Yuqorida "/" operatorini vazifasi unga nisbatan ishlatilayotgan o'zgaruvchilatning tipiga bog'liq ekanligini bilishimiz mumkin.

"%" - operatori nomi qoldiqli bo'lish operatori deb ataladi. Aytishimiz mumkin-ki ushbu operator faqat integer tipidagi o'zgaruvchilari uchun ishlaydi.

Masalan:


#include <iostream>
#include <iomanip>
#include <cmath>
using namespace std;
int main() {

int a,b,c;
cin>>a;
cin>>b;
cin>>c;
cout<<a%b<<endl;
cout<<b%c<<endl;
cout<<a%c<<endl;
/* Ushbu dastur bir sonni ikkinchi 
songa bo'lganda qolgan qoldiqni topish
 uchun zarur bo'lgan koddir.
   79 sonini 12ga bo'ladigan bo'lsak
 butun qismi 6 ga qoldiq qismi esa 7
 ga teng bo'ladi ushbu kod esa aynan
 7 soni yani qoldiq qismini consolega
 chiqarish amalini bajarib beradi. */

  return 0;
  }

Console:

a = 125
b = 30
c = 7
a % b = 5
b % c = 2
a % c = 6

Yuqorida qisqacha operatorning bazi turlari haqida ma'lumot berishga harakat qildim. Operatorlarning boshqa turlari haqida yana boshqa maqolada tanishtirib o'tishga harakat qilaman.

GitHub

Round() and fixed setprecision() functions

Jamol Meyliyev — Thu, 22 Sep 2022 17:26:36 +0000

Raund() funksiyasi nima?

Elementar matematikada siz yaxlitlash degan tushunchani eshitgan bo'lsangiz kerak.Yaxlitlash yerik sonlar yoki sonning standard shaklidan uzoqroq bo'lgan shaklda berilgan sonlarni ixchamlab olish uchun ishlatiladi deyish mumkin.

Quyida round() funksiya ishlatilish sintaksisini ko'rib o'tamiz.

#include <iostream>
#include <iomanip>
#include <cmath>
using namespace std;

int main(){

float son;
cout<<"Sonni kiriting: ";
cin>>son;
cout<<"Natija: "<<round(son);

return 0;
  }

Console:

Sonni kiriting: 12.234234

Natija: 12

fixed setprecision() functions funksiyasi nima?

Ushbu funksiya haqida qisqacha va elementar tushuntiradigan bo'lsam, Ushbu funksiya ham round() funksiyasi kabi yaxslitlash amalini bajaradi faqat ushbu funksiyani round() funksiyasidan farqi round() funksiyasi berilgan float yoki double tipidagi sonni integer tipiga o'zlashtirib beradi.fixed setprecision() funksiyasi esa sonning ma'lum bir qismini yaxlitlash imkonini yaratadi.

Quyida masala orqali tushuntirishga harakat qilaman.

#include <iostream>
#include <iomanip>
#include <cmath>
using namespace std;

int main() {

  /* fixed<<setprecision() - yaxlitlash funksiyasi
bo'lib quyida berilgan masala orqali qanday 
ishlashi haqida qisqacha tushuncha beraman.Nega 
pastdagi misolda 2 soni yozilgan desak ushbu
qavslar ichiga yozilgan sonning butun ishorasidan 
keyin nechta songacha yaxlitlashni anglatadi.
Masalan:
12.3273242 => fixed<<setprecision(2) => 12.33 consolega chiqadi.
*/

double son1;
float son2;
cin>>son1;
cin>>son2;
cout<<"Area is "<<fixed<<setprecision(2)<<son1*son2<<".";

return 0;
}

Console:

Son1 =>  8.25
Son2 =>  6.47

Natija: 53.38

Ushbu keltirib o'tilgan misollar orqali round() va fixed setprecision() funksiyalari o'rtasidagi farqni va afzalliklarini qisqacha ko'rib chiqdik.

Telegram

GitHub

Cin - Console input

Jamol Meyliyev — Wed, 21 Sep 2022 18:58:49 +0000

Cin - C++ dasturlash tilida Console Input qilish uchun ishlatamiz.
Misol qilib aytadigan bo'lsak biror-bir saytga kirish qismida Username va Parol so'rashi deyarli hammma saytlarda ishlatilishini bilamiz.
Demak,cin operatori bizga shu vazifani bajarishga yordam berishi mumkin.

Cin operatorini ishlashini misollar yordamida tushuntirsak:

#include <iostream>
using namespace std;

int main(){

int n;
  cin>>n;
  cout<<n*9;

  return 0;
  }

Console:

12
108

qisqacha ko'rinishda cin input operatorini ishlatilish sentaksisini ko'rsatib o'tdik.

Integer va String

Jamol Meyliyev — Tue, 20 Sep 2022 18:13:48 +0000

Integer va String nima?

C++ dasturlash tilida boshqa boshqa har bir dasturlash tillarida integer va string kabi soʻzlarni uchratishingiz mumkin.
Integer va String tipidagi o'zgaruvchilar deyiladi.

Integer butun sonlar toʻplami va ushbu tipda faqat butun sonlarni eʼlon qilishimiz mumkin bo'lgan o'zgaruvchi tipidir.

Masalan
Integer tipiga mansub son bilan ishlashning eng sodda ko'rinishini ko'rishimiz mumkin:

#include <iostream>
using namespace std;

int main(){

int yosh = 18;
  cout<<yosh;

  return 0;
  }

Ushbu kod natijasida _ console_ ga

String - C++ da matn ko'rinishidagi ma'lumotlarni saqlashda foydalanishimiz. Biz uchun string tipidagi o'zgaruvchilarni yirik matnli ma'lumotlarni saqlashimiz va ushbu ma'lumotlarni keyinchalik foydalanish imkoniyatini beradi.

Masalan

#include <iostream>
using namespace std;

int main(){
string ism;
  ism = "Jamol";
string familiya;
  familiya = "Meyliyev";
  cout<<"Mening ismim " <<ism<<", Familiyam "<<familiya;

  return 0;
  }

Ushbu kod natijasida console ga

Mening ismim  Jamol, Familiyam Meyliyev

Yuqorida integer va string turidagi o'zgaruvchi turlari haqida qisqacha tanishib chiqdik.

Telegram
Github

C++ haqida boshlang'ich tushunchalar

Jamol Meyliyev — Mon, 19 Sep 2022 13:47:04 +0000

C++ dasturlash tili IT olamida oʻz oʻrniga ega boʻlgan dasturlash tilidir.C++ dasturlash tili C tillar oilasiga mansub bo'lib, dasturlashga endi qadam qoʻygan ilmiy jihatdan yosh dasturchilarga C++ dasturlash tilini oʻrganish maslahat beriladi.
C++ dasturlash tilida yozilgan eng sodda dasturlardan birini tahlil qilib bermoqchiman.

Masalan

#include <iostream>
using namespace std;
int main(){

cout<<"Hello World";

return 0;
}

Yuqorida C++ tilida yozilgan dastur bo'lib,Ushbu kodda yozilgan bazi element va operatorlar bilan tanishtirib o'taman.
1.#include <iostream>- ushbu ko'rinishda C++ da kutubxona e'lon qilamiz.Har bir operatorning o'z kutubxonasini kodning yuqori qismida yozish kerak bo'ladi.Ushbu kod bo'yicha tahlil qiladigan bo'lsak cout operatori kutubxonasi iostream
kutubxona e'lon qilishning umumiy shabloni esa #include <> ko'rinishida va kutubxona nomini <>lar orasiga yozishim talab etiladi.C++ da ko'p ishlatiladigan kutubxonalarni sanab o'tsam,iostream,iomanip va cmath kabi kutubxonalardir
2.Kod yozishda ishlatilgan int main() va return0 har bir C++ tilida yozilgan kodda mavjud bo'ladi va siz ular haqida siz keyinchalik funksiyalar mavzusida chuqurroq tanishib olishingiz mumkin.
cout<<"Hello World";
cout<<"" ushbu shablon C++ dasturlash tilida chiqarish operatori deyiladi va consolega "" ushbu qo'shtirnoqlar orasiga nima yozadigan bo'lsak shu holatda terminalga chiqarib beradi.

Hello World

P.s Yuqorida C++ dasturlash tili bilan qisqacha tanishtirib o'tdim.