Functions and Array

Jaxongir Isoqjonov — Fri, 13 Dec 2024 06:26:08 +0000

Dasturlashni o'rganishda har bir dasturchi uchun juda muhim bo'lgan tushunchalar mavjud. Ularning orasida funksiyalar (functions) va massivlar (arrays) eng muhim o‘rinlardan birini egallaydi. Bu ikki tushuncha dasturlashda kodni samarali va o‘qilishi oson qilishda katta ahamiyatga ega. Ushbu maqolada biz funksiyalar va massivlar haqida batafsil tushuncha beramiz.
Funksiya Nima?
Funksiya — bu dasturdagi biror vazifani bajaruvchi kod blokidir. Funksiyalar kodni takrorlashdan qochish va kodni yanada samarali qilish uchun ishlatiladi. Funksiya yordamida bir marta yozilgan kodni bir necha marta chaqirish mumkin. Bu nafaqat dasturga ko'proq tuzilma beradi, balki kodni o'qishni ham osonlashtiradi.
Funksiya Tuzilishi

Funksiya tuzilishi quyidagi qismlardan iborat bo'ladi:

Funksiya nomi – Funksiya chaqirilganda ishlatiladigan nom.

Parametrlar – Funksiya ichiga kiritiladigan ma'lumotlar (odatda funksiyaning ishlashiga ta'sir qiladi).
Funksiya tanasi – Bu yerda amallar yoki hisob-kitoblar bajariladi.
Return (Qaytarish) – Funksiya bajarilayotganda natija qaytariladi.

Funksiyalar va massivlar dasturlashning eng asosiy tushunchalari bo'lib, ularning birgalikda ishlatilishi dasturlashni yanada samarali va oson qiladi. Funksiyalar yordamida takrorlanadigan kodlarni oson boshqarish mumkin, massivlar esa bir xil turdagi ma'lumotlarni bir joyda saqlashni ta'minlaydi. Dasturchilar bu ikki tushunchani birgalikda ishlatish orqali murakkab muammolarni ancha samarali va oson yechishlari mumkin. Shu sababli, har bir dasturchi funksiyalar va massivlarni chuqur o'rganishi va amaliyotda ishlatishi zarur. Bu tushunchalarni yaxshi o'zlashtirish dasturchining samarali ishlashiga yordam beradi va dasturiy ta'minot yaratishda muhim ahamiyatga ega.

C++ Dasturlash Tilida Massivlar yani (Array)

C++ dasturlash tilida massivlar (Array) bir xil turdagi ma'lumotlarni bir joyda saqlash uchun ishlatiladi. Massivlar dasturlashda ma'lumotlarni samarali tarzda saqlash va ularga tezda murojaat qilish imkonini beradi. C++ dasturlash tilida massivlar bilan ishlashning asosiy tushunchalari, ularning qanday ishlashi va amaliy misollarni ko'rib chiqamiz.

C++ Dasturlash Tilida Massivlar (Array)

C++ dasturlash tilida massivlar (Arrays) bir xil turdagi ma'lumotlarni bir joyda saqlash uchun ishlatiladi. Massivlar dasturlashda ma'lumotlarni samarali tarzda saqlash va ularga tezda murojaat qilish imkonini beradi. C++ dasturlash tilida massivlar bilan ishlashning asosiy tushunchalari, ularning qanday ishlashi va amaliy misollarni ko'rib chiqamiz.

Array Nima?
Array — bu bir xil turdagi ma'lumotlar to'plamidir. C++ tilida array bir xil turdagi ma'lumotlarni saqlash uchun ishlatiladi va bu ma'lumotlar ketma-ket saqlanadi arrayga har bir element o'zining indeksiga ega bo'ladi, bu orqali biz har bir elementga murojaat qilamiz.
C++ da array statik bo'lib, ularning o'lchami dastur bajarilishidan oldin belgilanadi. Bu shuni anglatadiki, massivning uzunligi dastur bajarilishidan oldin aniqlanishi kerak va o'zgarib bo'lmaydi.

#include <iostream> __
using namespace std;

int main() {
    int baholar[5] = {85, 90, 78, 92, 88};
    cout << "Birinchi baho: " << baholar[0] << endl;
    cout << "Ikkinchi baho: " << baholar[1] << endl;
   return 0;
}

XULOSA
C++ dasturlash tilida arraylar samarali va kuchli ma'lumotlar tuzilmasidir. Ular bir xil turdagi ma'lumotlarni tartibli tarzda saqlash va ularga tezda murojaat qilish imkonini beradi. Arraylar bilan ishlashda diqqat qilish kerak bo'lgan muhim jihatlar — uning o'lchami va turlari. C++ da arraylar ko'plab vaziyatlarda qo'llaniladi va ular dasturchilarga ma'lumotlarni samarali boshqarish imkonini beradi.

Dasturlashda Tsikl Operatorlari: For loop, While loop va Do-While Looplar

Jaxongir Isoqjonov — Tue, 19 Nov 2024 15:12:42 +0000

Dasturlashda ko'pincha ma'lum bir kodni bir necha marta takrorlash talab qilinadi. Bunday vazifalarni bajarish uchun tsikl operatorlari (loops) ishlatiladi. Tsikl operatorlari orqali dasturchi kodni samarali va qisqa tarzda takrorlashi mumkin. Ushbu maqolada, biz eng ko‘p ishlatiladigan tsikl operatorlari — for loop, while loop va do-while loop haqida so‘z yuritamiz.
For Loop
For tsikli ko'pincha ma'lum bir shart asosida takrorlanadigan kod blokini bajarish uchun ishlatiladi. Bu tsikl odatda, avvaldan ma'lum bo‘lgan takrorlash soni uchun ishlatiladi.
Boshlang'ich qiymat: Tsiklning boshlanishi, ya'ni birinchi qiymat.
Shart: Har bir iteratsiya (takrorlash)dan oldin tekshiriladigan shart. Agar shart true bo'lsa, tsikl davom etadi, aks holda to'xtaydi.
Yangilanish: Har bir iteratsiya tugagandan so‘ng o'zgaruvchi qiymatini yangilash.
While Loop While Tsikli
While tsikli shartni tekshirib, shart to‘g‘ri bo‘lsa, kodni qayta-qayta bajaradi. Bu tsikl ko'proq, necha marta takrorlash kerakligi noma'lum bo‘lgan holatlarda ishlatiladi.
Shartni faqat tsiklning har bir iteratsiyasida tekshiriladi.
Takrorlash soni oldindan aniqlanmagan holatlarda qo‘llaniladi.
Do-While Loop
Do-while tsikli while tsiklidan farqli o‘laroq, avval birinchi iteratsiyani bajaradi, so‘ngra shartni tekshiradi. Demak, do-while tsikli kamida bir marta bajariladi, chunki shart faqat birinchi iteratsiyadan keyin tekshiriladi.
Kamida bir marta bajarilishi kafolatlangan.
Shartni tekshirishdan oldin birinchi iteratsiya amalga oshiriladi.

Dasturlashda tsikl operatorlari (loops) juda muhim va kuchli vositadir. For tsikli ma'lum bir takrorlash soni bo'lsa samarali, while tsikli esa shart davom etgancha takrorlanadi va do-while tsikli kamida bir marta bajariladi. Har bir tsikl turi o‘zining afzalliklariga ega bo‘lib, dasturchi kodni aniq shartlarga qarab tanlashi kerak.

DEV Community: Jaxongir Isoqjonov

Functions and Array

Dasturlashda Tsikl Operatorlari: For loop, While loop va Do-While Looplar