DEV Community: Muhiddin Azizqulov

Variables (O'zgaruvchilar)

Muhiddin Azizqulov — Fri, 31 May 2024 19:50:03 +0000

O'zgaruvchilar (variables) dasturda ma'lumotlarni saqlash va ularga qayta murojaat qilish uchun ishlatiladi.

o'zgaruvchilarni e'lon qilish uchun var, let yoki const
kalit so'zlaridan foydalaniladi.

var

ES5 (ECMAScript 5) va undan oldingi versiyalarda o'zgaruvchilarni 
e'lon qilish uchun ishlatiladi.Bu kalit so'z bilan e'lon qilingan
o'zgaruvchilar funktsiya doirasida (function scope)mavjud
bo'ladi va agar funktsiya ichida bo'lmasa, global o'zgaruvchi
hisoblanadi.

Misol:

var name = "John";
console.log(name);

let

ES6 (ECMAScript 2015) bilan kiritilgan va blok doirasida
(block scope) o'zgaruvchilarni e'lon qilish imkonini beradi.
Bu kalit so'z bilan e'lon qilingan o'zgaruvchilar faqat 
{} ichida mavjud bo'ladi.

Misol

let num = 30;
console.log(num); // "30"

const

ES6 bilan kiritilgan va doimiy (o'zgarmas) qiymatlar uchun
ishlatiladi. const bilan e'lon qilingan o'zgaruvchining
qiymatini keyinchalik o'zgartirib bo'lmaydi. Shuningdek,
const blok doirasida mavjud bo'ladi.

Misol:

const name = "Ali";
console.log(name); // "Ali"

JS Data types (Ma'lumot turlari)

Muhiddin Azizqulov — Fri, 31 May 2024 19:20:48 +0000

JavaScriptda ikkita asosiy ma'lumotlar turi mavjud: primitiv va no primativ turlarga bo'linadi.

Primitiv Turlar

1. String

Matnli ma'lumotlarni ifodalaydi. Ikkita qo'shtirnoq ("...") 
yoki bitta qo'shtirnoq ('...') ichida yoziladi.
yoki bektik (`...`) ichida yoziladi

misol:

let str = "Hello, World!";
let str = 'Hello, World!';
let str = `Hello, World!`;

2. Number

Butun va o'nlik (floating-point) sonlarni ifodalaydi.

misol:

let num = 42;
let pi = 3.14;

3. Boolean

Mantiqiy qiymatlar: true yoki false.

misol:

let isTrue = true;
let isFalse = false;

4. Null

Bitta qiymatni qabul qiladigan maxsus ma'lumot turi:
Null, Bu qiymat ob'ektning mavjud emasligini ifodalaydi.

Misol:

let emptyValue = null;

5. Undefined

O'zgaruvchiga hech qanday qiymat tayinlanmaganligini ifodalaydi.

Misol:

let notAssigned;
console.log(notAssigned); // undefined

6. Symbol

(ES6 dan boshlangan)
Yagona, o'zgarmas identifikatorlarni yaratish uchun ishlatiladi.

Misaol:

let sym = Symbol('description');

7. BigInt

(ES11 dan boshlangan)
Katta butun sonlarni ifodalaydi bu sonlar Number tipida
ifodalanishi mumkin bo'lgan diapazondan kattaroq bo'ladi.

Misol:

let bigIntNumber = BigInt(9007199254740991);

No Primativ turlar

Object

Kalit-qiymat juftliklarini saqlash uchun ishlatiladi.
Ob'ektlar moslashuvchan va ko'p maqsadli bo'lib,
bir nechta xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin.

Misol:

let person = {
  name: "John",
  age: 30
};

Array

Tartiblangan ro'yxat yoki kolleksiyani ifodalaydi.
Arraylar ob'ektning bir turi hisoblanadi.

Misol:

let numbers = [1, 2, 3, 4, 5];

Function

Funksiyalar ham ob'ekt turlariga kiradi.Funksiya 
kod bo'lagini qayta ishlatish va bajarish uchun ishlatiladi.

Misol:

function greet(name) {
  return "Hello, " + name;
}

Ma'lumotlar Turini Tekshirish

typeof

operatori yordamida o'zgaruvchining turini tekshirish mumkin:

JS Versialar haqida ma'lumot

Muhiddin Azizqulov — Fri, 31 May 2024 17:56:44 +0000

ECMAScript 1 (ES1) - 1997 yil

Birinchi versiya bo'lib, asosiy sintaksis va xususiyatlar joriy etilgan.

ECMAScript 2 (ES2) - 1998 yil

Asosan ES1-ga kichik tuzatuvlar va moslik yangilanishlarini kiritgan

ECMAScript 3 (ES3) - 1999 yil

ES3 katta yangilanish bo'lib, oddiy qatorlar, izlanish va almashtirish funktsiyalari, maxsus tartiblash (sorting) va boshqalarni qo'shdi.

ECMAScript 4 (ES4)

ES4 hech qachon rasmiy ravishda chiqarilmagan, chunki ishlab chiqish jarayonida ko'plab muammolar va kelishmovchiliklar yuzaga keldi.

ECMAScript 5 (ES5) - 2009 yil

Bu versiya keng qamrovli yangilanish bo'lib, quyidagilarni o'z ichiga oladi:

1. Qat'iy rejim ("strict mode")
2. JSON ob'ekt
3. Array.isArray, Function.bind kabi yangi funktsiyalar
4. Har xil array metodlar (forEach, map, filter, reduce)
5. Property attribute'larini boshqarish

ECMAScript 6 (ES6) / ECMAScript 2015

Bu versiya JavaScript tiliga eng katta yangilanishlardan biri hisoblanadi:

1. Blok darajasidagi o'zgaruvchilar (let, const)
2. Arrow funktsiyalar
3. Sinflar (class)
4. Modullar (import, export)
5. Promises
6. Template literals
7. Default, rest va spread parametrlari

ECMAScript 2016 (ES7)

Bu versiyada nisbatan kamroq yangilanishlar bor edi:

1. Array.prototype.includes
2. Exponentiation operatori (**)

ECMAScript 2017 (ES8)

Ushbu versiya quyidagi xususiyatlarni kiritdi:

1. Async/Await
2. Object.values va Object.entries
3. String padding (padStart, padEnd)
4. Object.getOwnPropertyDescriptors

ECMAScript 2018 (ES9)

Bu versiyada quyidagilar mavjud:

1. Asynchronous iteration (for-await-of)
2. Rest/Spread properties
3. Promise.finally
4. Regular Expression enhancements

ECMAScript 2019 (ES10)

Bu versiyada quyidagilar mavjud:

1. Array.prototype.flat, Array.prototype.flatMap
2. Object.fromEntries
3. String.prototype.trimStart, String.prototype.trimEnd
4. Optional catch binding

ECMAScript 2020 (ES11)

Bu versiyada quyidagilar mavjud:

1. BigInt
2. Dynamic import
3. Nullish Coalescing (??)
4. Optional Chaining (?.)
5. Promise.allSettled

ECMAScript 2021 (ES12)

Bu versiyada quyidagilar mavjud:

1. Logical assignment operators (&&=, ||=, ??=)
2. Numeric separators
3. String.prototype.replaceAll
4. WeakRefs

ECMAScript 2022 (ES13)

Yangi xususiyatlar:

1. Top-level await
2. Private instance fields
3. Static class fields
4. RegExp match indices