DEV Community: Yesunkhishig

Монгол эрчүүдийн гоёл

Yesunkhishig — Thu, 05 Nov 2026 04:38:06 +0000

Эрт цагт нэр хүндтэй нэгэн хос аж төрөн суудаг байв. Нутгийн залуу тэрхүү бүсгүйд сэтгэл алдарч, хосыг салгахын тулд нөхрийг нь хугацаагүй цэргийн албанд явуулжээ. Нөхрөө хэзээ эргэж ирэхийг үл мэдэх хань нь үр хүүхдээ өсгөн амьдралын хатууг туулсаар эцэст нь өвчнөөр нас баржээ.

Харин эхнэр нь эцсийн малаа зарж, хэт хутга, гаанс, даалин зэрэг чамин хийцтэй эд зүйлсийг урлуулан үлдээсэн ажээ. Тэрээр эдгээрийг нөхөртөө зориулан “Эр хүний чимэг болж, миний хайрыг үүрд дурсаг” хэмээн захисан гэдэг.

Нутгийн олон энэхүү нандин сэтгэлийг хүндэтгэн дээдэлж, тэр цагаас хойш хэт хутга, гаанс, даалин нь монгол эр хүний үндсэн гоёл болсон домогтой.

Эр хүний гоёл бүснээс эхэлдэг.

Монгол эр хүний бүс нь хийморь лундаа, сүр жавхланг бэлгэддэг. Тиймээс бүсээ нар зөв ороож, үзүүрийг баруун ташаандаа хавчуулан бүслэх бөгөөд бүсэн дээр гишгэх, дээгүүр нь алхах зэргийг цээрлэдэг.

Мөн бүсэндээ хэт хутга, аяганы уут, даалин, гаанс, цохилуур зэрэг өдөр тутмын хэрэглээний эдлэлээ зүүж явдаг байжээ.

Улаанбаатар хот өөрөө нэг том Bug мөн үү?

Yesunkhishig — Wed, 04 Nov 2026 03:17:05 +0000

Хэрэв Улаанбаатар хотыг нэг том программ хангамж гэж төсөөлбөл яах бол?

Тэгвэл бидний өдөр бүр тулгардаг асуудлуудыг software engineering-ийн хэлээр тайлбарлаж болох юм.

Өглөө ажил, сургуульдаа явахын тулд зам дээр хэдэн цаг зарцуулна.

Өвөл нь агаарын бохирдолтой тэмцэнэ.

Зарим дүүрэгт сургууль, эмнэлэг хүрэлцэхгүй байхад зарим хэсэгт үйлчилгээ хэт төвлөрсөн байдаг.

Энэ бүхэн тус тусдаа асуудал мэт боловч үнэндээ хоорондоо холбоотой.

Түгжрэл бол performance issue

Программ удаан ажиллахад бид серверийн ачаалал, өгөгдлийн урсгал, системийн архитектурыг шалгадаг.

Харин хотын түгжрэлийг зөвхөн автомашины тоотой холбож ойлгож болохгүй.

Ажлын байрны төвлөрөл, нийтийн тээврийн хүртээмж, хотын бүсчлэл, сургууль, үйлчилгээний байршил зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлдөг.

Хэрэв бүх хэрэглэгч нэг сервер рүү зэрэг хандвал систем удааширна.

Хэрэв бүх хүн нэг төв рүү өдөр бүр зорчвол хот ч мөн адил түгжирнэ.

Хот төлөвлөлт бол system architecture

Сайн программын архитектур ирээдүйн өсөлт, ачаалал, хэрэглэгчдийн хэрэгцээг тооцдог.

Хотын архитектур ч бас ийм байх ёстой.

Өнөөдөр 100,000 хүн амьдрах зориулалттай бүсийг маргааш 300,000 хүн амьдрахад хүрэлцэхгүй байхаар төлөвлөвөл энэ нь урт хугацааны асуудал үүсгэнэ.

Өгөгдөлгүйгээр хотыг удирдаж болох уу?

Ухаалаг хот гэдэг зүгээр л камер, мэдрэгч, үнэтэй технологи суурилуулахыг хэлэхгүй.

Бидэнд:

Замын хөдөлгөөний бодит өгөгдөл
Агаарын чанарын хэмжилт
Хүн амын нягтаршил
Нийтийн тээврийн урсгал
Үйлчилгээний хүртээмжийн мэдээлэл

хэрэгтэй.

Эдгээр өгөгдлийг зөв ашиглавал шийдвэр гаргалт илүү бодитой болж чадна.

Гэхдээ хот бол компьютер биш

Энд нэг чухал ялгаа бий.

Компьютерийг унтрааж, дахин асааж болно. Харин хотын иргэдийг системийн алдаа гэж үзэж болохгүй.

Хотын асуудал бүрийн цаана хүний амьдрал, боломж, орлого, эрүүл мэнд байдаг.

Тиймээс технологи дангаараа хотыг аварна гэж бодох нь өрөөсгөл.

Бидэнд сайн инженерүүдээс гадна сайн төлөвлөлт, зөв бодлого, иргэдийн оролцоо хэрэгтэй.

Магадгүй Улаанбаатарт илүү олон аппликейшн биш, харин илүү сайн системийн дизайн хэрэгтэй байх.

My Code Works. I Have No Idea Why.

Yesunkhishig — Wed, 04 Nov 2026 03:16:05 +0000

There are two types of programmers:

Those who understand their code.
Those who wrote something, ran it, saw “Success,” and decided not to touch anything ever again.

Unfortunately, I belong to the second group. Sometimes.

Programming has taught me an important lesson: confidence and competence are not always the same thing.

You write 15 lines of JavaScript. It doesn’t work.

You change one character.

Suddenly, everything works.

You have no idea what happened, but you’re too afraid to investigate.

Is this software engineering or witchcraft?

The real challenge is not making code work. It’s understanding WHY it works.

Until then, I will continue treating my successful code like a fragile ancient artifact.

If it works, don’t touch it.
Loop
Just kidding. Please write tests.

javascript #programming #beginners #webdev

Нүүдэлчин ухаан ба программчлал: Бидний өвөг дээдэс Agile байсан уу?

Yesunkhishig — Wed, 04 Nov 2026 03:15:24 +0000

Бид Agile methodology, adaptability, flexibility, iterative development гэх мэт үгсийг программ хангамжийн салбарт байнга сонсдог.

Гэхдээ нэг сонирхолтой зүйл бий.

Эдгээр ойлголтын заримыг бидний өвөг дээдэс хэдэн зууны турш амьдралдаа хэрэгжүүлж ирсэн байж болох юм.

Монголчууд нүүдэлчин ард түмэн. Бид нэг газартаа үүрд суурьшихаас илүүтэй байгаль, цаг агаар, мал сүрэг, амьдралын нөхцөлдөө тохируулан нүүдэллэж ирсэн.

Харин программ хангамжийн хөгжүүлэлтэд ч мөн адил зарчим үйлчилдэг.

Өөрчлөлтөөс айхгүй байх

Agile methodology-ийн нэг гол зарчим бол өөрчлөлтийг хүлээн зөвшөөрөх.

Програм хөгжүүлэх явцад хэрэглэгчийн шаардлага өөрчлөгдөж, шинэ асуудал гарч, анхны төлөвлөгөө хэрэгцээгүй болох нь бий.

Нүүдэлчин амьдрал ч мөн адил. Цаг агаар өөрчлөгдвөл нүүдэллэнэ. Бэлчээр муудвал өөр газар сонгоно.

Өөрөөр хэлбэл, нөхцөл байдалд дасан зохицох чадвар амьд үлдэх үндэс болдог.

Хэрэгтэй зүйлээ авч явах

Нүүдэлчид амьдралдаа хэрэгтэй зүйлээ сонгон авч явдаг байсан.

Үүнийг software engineering-ийн minimalism болон efficient resource management-тэй холбож болно.

Сайн систем гэдэг хамгийн олон функцтэй систем биш. Харин хэрэгцээгээ зөв хангаж чаддаг систем юм.

Нэг дор бүхнийг төгс болгох гэж оролдохгүй байх

Agile хөгжүүлэлтэд бүтээгдэхүүнийг жижиг хэсгүүдээр хөгжүүлж, туршиж, сайжруулдаг.

Амьдрал ч бас ийм.

Бүх зүйлийг урьдчилан мэдэх боломжгүй учраас бид туршиж, алдаж, дахин оролддог.

Тэгвэл бидний өвөг дээдэс Agile байсан уу?

Мэдээж тэд орчин үеийн Agile framework ашиглаж байгаагүй. Энэ бол зүгээр л сонирхолтой зүйрлэл.

Гэхдээ нэг зүйл тодорхой.

Технологийн шинэ арга барил гэж нэрлэгдэж буй зарим зарчим хүн төрөлхтний амьдралд аль хэдийн байсан.

Магадгүй бид шинэ зүйл бүтээж байгаа биш, харин эртнээс мэддэг байсан зарчмуудаа шинэ хэлбэрээр илэрхийлж байгаа ч юм билүү.

Заримдаа ирээдүйг ойлгохын тулд өнгөрснөө эргэн харах хэрэгтэй.