DEV Community: Eydi

Python ile 5 Dakikada Nesneye Yönelik Programlama

Eydi — Wed, 14 Oct 2020 16:03:21 +0000

Sınıflar sadece python'da değil diğer programlama dillerinde de işimizi oldukça kolaylaştıran yapılardır. Python'da oluşturduğumuz her int, str, list gibi yapılar aslında sınıf olarak oluşturulmaktadır. Temel olarak sınıflar birden fazla özelliği, metodu kendi içerisinde barındıran şablonlardır diyebiliriz.

Sınıf(class) oluşturma

class BenimSinif():
    ozellik1 = ""
    programlamaDili = "Python"

Sınıftan örnek(instance) oluşturma

ornekOlustur = BenimSinif()

# örnek oluşturulan sinifin özelliğine
ornekOlustur.ozellik1 # şeklinde ulaşabiliriz.

Sınıflarda kurucu(constructor) fonksiyon oluşturma

__init__ ile başlayan ifade aslında oluşturduğumuz örneklere(instance) göre özellikler tanımlamamız için gereklidir. İçerisinde self. ile sadece örneklere özgü özellikler tanımlayabiliyoruz.

class BenimSinifim():
    sinifOzelligi = [] # genel özellik
    def __init__(self):
        self.isim = ""
        self.bolum = ""

# sinifimizin özelliğine erişme
ornekSinif = BenimSinifim()
ornekSinif.isim = "Eydi" # şeklinde atama yapılabilir.

# genel özelliğe erişmek için
BenimSinifim.sinifOzelligi.append("Eydi") # şeklinde atama yapılabilir.
BenimSinifim.sinifOzelligi

# Not: Bu şekilde atama yapıldığında oluşturulan örneklerden(instance) 
# atama yapılmamış(varsayılan) olanlarda değiştirilebilir.

Farklı bir metod oluşturarak atama yapma

Sınıflarda çoğu zaman enkapsülasyon yapmamız gerekiyor. Genel özelliklerin dışında, her oluşturulan örneğin(instance) metod ile kendine ait özelliklerini değiştiririz.

Not: _isim şeklinde yazılan değişkeni isim şeklinde de yazabilirdim. Aslında tanımlanan metoda ait yerel değişken oluyor. Çok fazla kafa karışıklığına yol açmamak için bu şekilde kullandım.

class BenimSinifim():
    def __init__(self):
        self.isim = ""
    def isimYazdir(self, _isim):
        self.isim = _isim

# oluşturduğumuz sınıftan örnek(instance) oluşturarak
ornekSinif = BenimSinifim()
ornekSinif.isimYazdir("Eydi")
ornekSinif.isim # denilerek ekran da kendi isminizi yazdırabilirsiniz.

Kurucu(constructor) fonksiyon ile atama yapma

En başında örneği(instance) oluştururken tanımlama yapabiliriz.

class Calisanlar(): # miras alınmıyorsa parantez kullanmayabiliriz.
    def __init__(self, isim, soyIsim):
        self.isim = isim
        self.soyIsim = soyIsim

# şimdi instance(örnek) oluşturalım.
eydi = Calisanlar("eydi", "gözeneli")
eydi.isim # Çıktı da 'eydi' yazacaktır.
eydi.soyIsim # Sizde kendi isminizi deneyebilirsiniz.

Kalıtım(Inheritance), Miras alma(Inherit)

Şöyle düşünelim: Ortak özelliklere sahip bir topluluğumuz var. Örneğin; bir üniversite de akademisyen ve öğrencilerden oluşan bir topluluk. Ortak özellikleri ve kendilerine ait özellikleri bulunacaktır. Böyle bir durumda her birini tek tek tanımlamak yerine ortak özellikler bir kere tanımlanır. Geriye kalan özellikler kendi içlerinde tanımlanır. Nedir bu ortak özellikler? İsim, yaş, vb. özelliklerden bahsedebiliriz. Kod örneğiyle açıklayalım.

class Kisiler():
    def __init__(self, isim, soyIsim):
        self.isim = isim
        self.soyIsim = soyIsim

class Akademisyen(Kisiler): # kalıtım alıyoruz
    def __init__(self, isim, soyIsim,bolum):
        super().__init__(isim, soyIsim) # üst sınıftaki kurucu metoddan
# önceki tanımlamalarımızı çekiyoruz
        self.bolum = bolum # bu sınıfa özgü özellik

class Ogrenci(Kisiler):
    def __init__(self, isim, soyIsim, sinif):
        super().__init__(isim, soyIsim) # super() Ogrenci sınıfı içinde
# kullanılıyor
        self.sinif = sinif

eydi = Akademisyen("eydi", "gözeneli", "mekatronik")
eydi.bolum
eydi.isim

esma = Ogrenci("esma", "gözeneli", "4. sinif")
esma.isim
esma.sinif

Not: super().__init__(...) metodu ile üst sınıfımızdaki kurucu(constructor) fonksiyonumuzdaki eşitlikleri tekrar üstüne yazmamıza(override) gerek kalmadan sınıfımıza dahil ediyoruz.

Python ile 5 Dakikada Veri Yapıları

Eydi — Sun, 11 Oct 2020 21:43:44 +0000

Bu bölümde orjinal dokümantasyonda veri yapıları olarak geçen;

Sıra Türleri(Sequence Types): list, tuple,
Eşleme Türü(Mapping Type): dict,
Küme Türü(Set Types): set

gibi en çok kullanılan yapıları değineceğiz.

Liste Yapısı - list

Python ile birden fazla aynı veya farklı tipte veriyi saklamaya ihtiyaç duyabiliriz. Buna list nesnesi sayesinde çözüm bulabiliyoruz.

Liste oluşturma

notlarim = [90,80,60,70]
# ikinci yol olarak
benimListem = list()

Liste elemanlarına erişim

Diğer programlama dillerinde olduğu gibi oldukça basit. İndexler 0'dan başlar. Yani; notlarim[1] ile listenin 2. elemanına erişirsiniz.

notlarim[0] # birinci elemana erişim
notlarim[2] # üçüncü elemana erişim

Liste içinde liste oluşturma

ilkListem = ["e", 12, 25, 4.2]
buyukListem = [85.5, "Ali uzaya git.", ilkListem]

buyukListem içerisindeki ilkListem'in 12 değerine ulaşmak için:

buyukListem[2][1] # ile ulaşabiliriz.

Birden fazla liste elemanına erişim

ornekListem[1:4] ile 2. eleman dahil 5. eleman hariç listelenir.
ornekListem[:2] ile aslında 0'dan 2. indise sahip elemana kadar listelenir. Aynı mantık ile 2. elemandan itibaren ornekListem[2:] kısayol ile geriye kalan tüm elemanları yazdırabiliriz.

Not: Liste eleman manipülasyonları için metod() kullanımları tavsiye edilmektedir. Yine de bilgi amaçlı diğer kullanımlarda gösterilecektir.

Liste elemanlarını değiştirme

Listedeki elemanları yukarıda gördüğümüz şekilde ve metodlarla değiştirebiliriz.

liste = ["Eydi", "Ali", "Veli", "Ayşe"]
liste[1] = "Ahmet" # 'Ali' ifadesini 'Ahmet' ile değiştirir.
# çoklu değişim
liste[0:3] = "Mert", "Berkay", "Fatih" # ile listenin ilk üç elemanı değişir.

Listeye yeni eleman ekleme

liste = liste + "Gökhan" # mutlaka listeye eşitlemeliyiz!

Listelerde silme işlemi

del liste # yazarsak tüm liste silinir.
del liste[1] # ile ilgili eleman silinir.

Liste elemanlarını metodlarla manipüle etme

Listemizde kullanabileceğimiz metodları görmek için dir(liste) yazabilir veya ide kullanıyorsak Ctrl + Space tuşlarıyla erişebiliriz.

liste.append("Ömer") # listeye yeni eleman ekler.
liste.remove("Berkay") # listenin 'Berkay' elemanını kaldırır.
liste.insert(2,"Işıl") # listenin index'ine göre eleman ekler.
liste.pop(4) # liste de indexe göre eleman siler.
# son indexe göre eleman eklemen için.
liste.insert(len(liste),"Esma") # kullanılabilir.

Diğer liste metodları

liste.count("Eydi") # listemizde kaç tane 'Eydi' elemanı olduğunu söyler.
yedekListe = liste.copy() # listeyi kopyalar.
liste.extend(["Eydi", "Esma", "Gülhan"]) # ile yeni listeyi ekler ve birleştirir.
liste.reverse() # listeyi tersine çevirir.
liste.sort() # listedeki elemanları küçükten büyüğe doğru sıralar.
liste.clear() # liste içindeki herşeyi siler.

Demet Yapısı - tuple

Listeye bir çok yönüyle benzemektedir. Aralarındaki en büyük fark tuple'ların değiştirilemez olmasıdır. Yani; diğer programlama dillerindeki const ifadelerine benzetilebilir.

Tuple(Demet) oluşturma

benimTuple = 1,2,3,"Eydi",[10,20,30] # şeklinde veya
benimTuple2 = (1,2,3,"Eydi",[10,20,30]) # ile oluşturulabilir.

# klasik olarak nesne olduğu için
liste = [10,20,30,40,50]
benimTuple = tuple(liste) # ile de çoklu oluşturulabilir.

# tek olarak oluştururken virgülü unutmamalıyız!
benimDemet = (123,)
benimDemet = "Eydi", # iki ifade de geçerlidir.

empty = () # boş tuple oluşturmaktadır.

Sözlük Yapısı - dict (dictionary)

Sözlüklerin liste ve tuple ile aralarındaki en önemli fark sırasız olmalıdır. İndis yerine anahtar kelime(key value) ile değerleri çağırırlar. { } parantez içerisinde oluştururlar.

Sözlük oluşturma

sozluk = {"dil":"python", "ders":"veri yapıları"}

# nesne oluşturma yöntemiyle
sozluk2 = dict(name="Eydi", age=29, country="Türkiye")

Sözlük elemanlarına erişim

sozluk["dil"] # ile ekrana 'python' ifadesi yazdırılır.
sozluk2["name"] # ile ekrana 'Eydi' ifadesi yazdırılır.

İç içe sözlük yapıları

Listelerde olduğu gibi iç içe sözlük veya sözlük içinde liste gibi yapılar oluşturulabilir.

ornekSozluk = {"anahtar":{"ikinciAnahtar":"değer", "ders":"sözlükler"},
"kayisiKenti": "Malatya", 44: "plakaKodu", "liste": [10,20,30,40,"kelime"]}
# üstteki örnekteki gibi oluşturulabilir.

# iç içe yapılarda yine dizilerdeki gibi
ornekSozluk["anahtar"]["ders"] # ekrana 'sözlükler' yazdirilabilir.
ornekSozluk["liste"][2] # 30 rakamına ulaşılır.

# anahtar değerler rakamlardan da oluşabilir.
ornekSozluk[44] # ifadesi ile 'plakaKodu' ekrana yazdırılır.

Sözlük elemanları ekleme veya değiştirme

sozluk["name"] = "Esma" # ile mevcut eleman değerini değiştirir.
sozluk["ifade"] = "Yeni ekleme" # şeklinde sonuna eleman eklenir.

# çeşitli metodlar kullanılabilir.
sozluk.keys() # anahtar sözcükleri listeler.
sozluk.values() # değerleri listeler.
sozluk.items() # tüm itemleri listeler.
sozluk.pop() # verilen key değerine göre siler.

Küme Yapısı - set

Aslında en temel özelliği her elemandan sadece bir tane bulundurmasıdır.

Set oluşturma

kume = set() # boş set oluşturulur.

# {} ile de tanımlanabilirler.
kume = {1,2,3,4}

#başka bir liste nesnesi aktarılabilir
liste = ["a", 10, 2.4, "Eydi"]
kume = set(liste)

Not: Sözlükler ile oluşturulurken aralarındaki fark bir anahtar(key) değere sahip olmamasıdır. Yalnız; kume = {} şeklinde yazarsak python da ön tanımlı olarak boş sözlük oluşturulur.

Setlere eleman ekleme ve çıkarma

kume = set()
kume.add("Eydi") # ile eleman ekleriz.

kume.remove("Eydi") # ile eleman sileriz.

# remove eğer 'Eydi' ifadesini bulamazsa hata verir.
kume.discard("Eydi") # hata vermeden devam eder.

Setlerde küme işlemleri

kume1 = set([1,4,7])
kume2 = set([1,3,7])

# ilk kümeden ikincisinin farkını alır
kume1.difference(kume2) # kume1 - kume2 olarak da ifade edilebilir.

# iki kümede de olmayan elemanları gösterir
kume1.symmetric_difference(kume2) # çıktı : {3,4}

# iki kümenin kesişimi
kume1.intersection(kume2) # kume1 & kume2 ilede ifade edilebilir.

# birleşim işlemi
kume1.union(kume2)

Not: Set işlemleri arasında intersection_update() gibi metodlar görmektesiniz. Aslında bu ifade elde edilen değerlerin belirleyeceğiniz kümeye atanmasını sağlar.

#elde edilen değeri atamak için
kume1.intersection_update(kume2) # ile kesişim kümesi kume1 'e aktarılır.