DEV Community: xojiakbar

Sizlar bilan "C++" dasturlash tilini "0" dan o'rganamiz

xojiakbar — Fri, 27 Jan 2023 22:15:40 +0000

                   **C++ DASTURLASH TILI.**

KALIT SO'ZLAR: #include , #include ,

include , using namespace std;, int main(){....}, cout, return 0;, cin, integer, string, float, charecter, bool, setw(), setfill(), setprecision(2) << fixed, round(), \n.

Assalomu aleykum azizlar bugundan sizlar bilan bugun C++ dasturlash tilin o'rganishni boshlaymiz eng avalo https://replit.com saytiga krib olamiz. Bu saytga kirganimizdan so'ng manabunday oyna ochiladi

Bu rasimda korshimiz mukmun 2 ta oynaga bo'lingan 1 oynamiz kod yozshimiz uchun 2 oynamiz bilan esa yozgan kodmizni tekshiramiz.

                 **KUTIBXONALAR.**

Biz birinchi kod yozishni o'rganayotgan voqtimizda manabu #include <iostream> kutibxonamizdan foydalanzmiz. So'rashingiz mumkun kutibxona o'zi nmaga kerak? deb.
Tarif:

C++ kutubxonalari qayta ishlatiladigan kodning modulli komponentlaridir.Kutubxonalaridan foydalanib, siz avval qurilgan va sinovdan o'tgan kod bloklarini birlashtirishingiz mumkin.

#include kutibxonasi.
Tarif:

C++ da har qanday kiritish va chiqarish amallarini bajarish uchun biz iostream sarlavhali fayllardan foydalanishimiz kerak. sarlavha fayli bo'lmasa, biz foydalanuvchidan ma'lumotni qabul qila olmaymiz yoki hech qanday natijani chop eta olmaymiz.

Keyingi kutibxonamiz #include <iomanip> bu.
Tarif:

C++ tilidagi kutubxona bo'lib, u bizga har qanday C++ dasturining chiqishini boshqarishda yordam beradi. Ushbu kutubxonada chiqishni boshqarishda yordam beradigan ko'plab funktsiyalar mavjud. Bir nechtasini nomlash uchun bizda bayroqlarni qayta o'rnatish, belgilarni to'ldirish, aniqlikni o'rnatish, sana va vaqtni olish va hokazo funktsiyalar mavjud. Bu C++ standart kutubxonasining kirish-chiqish kutubxonasining bir qismidir. Ushbu funktsiyalarning barchasi iostream ob'ektlari holatiga ta'sir qilishi kerak bo'lganda osongina ishlatilishi mumkin.

Biz C++ dasturlash tilida boshlang'ich kod yozishda ishlatadigan ohirgi kutibhonamiz #include <cmath> deb nomlanadi.
Tarif:

C++ dasturlash tilida matematik muammolarni hal qilishda muntazam ravishda foydalanadigan barcha funktsiyalarni o'z ichiga olgan kutubxona "cmath" hisoblanadi. "cmath" kutubxonasi logarifmik, eksponensial, giperbolik, quvvat, trigonometrik va boshqa ko'p narsalarni o'z ichiga oladi.

Sizlar bilan C++ dasturlash tilidagi 3 ta asosiy kutibxonalar bilan tanishib ham oldik endi bu kutibxonalar bilan oldinda kodlar yozish mumkun boladi.

                  **int main(){....}**

Bu kodmiz yozishni boshlaganimizda int main(){...} foydalanamiz.
Boshqa har qanday funktsiya singari, main ham funktsiyadir, lekin dasturning bajarilishi har doim "asosiy" dan boshlanadigan o'ziga xos xususiyatga ega "int" uning qaytish turidir.
Tarif:

int main – “int main” funksiyamiz bajarilish oxirida bir necha butun sonni qaytarishi kerakligini bildiradi va biz buni dastur oxirida 0 ni qaytarish orqali qilamiz. 0 - "dasturni muvaffaqiyatli bajarish" standarti.

Mislolar:

#include <iostream>

int main() {
  std::cout << "Hello World!\n";

return 0;
}

            **using namespace std;**

Biz kod yozayotganimizda std:: yani bu buyruq qaysi kutibxonaga tegishli ekanligin bildirish uchun bu kodni cout buyrug'ini oldiga qo'shib yoziladi.
Misol:

#include <iostream>

int main() {
  std::cout << "Salom dunyo!\n";

return 0;
}

Savol tug'lishi mumkun std:: buyrug'isiz yozsa boladi? ha albatta yozsa boladi buning uchun kutibxonadan so'ng manabu funksiyani using namespace std; yozshimiz kerak.
Misol:

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
  cout << "Salom dunyo!\n";

return 0;
}

tepadagi misoldan korshimiz mukkun boladiki manabu using namespace std; funksiyani yozsak std:: funksiyasini yozshimiz shart bolmaydi bu nmaga kerak desangiz ko'p qatorli kodlar yozayotganimizda bizga vatni tejab beradi.

                     **cout**

Bu funksiya C++ dasturlash tilidagi eng asosiy funksiyalardan biri xisoblanadi.
Tarif:

cout ostream sinfining oldindan belgilangan ob'ektidir . U odatda displey ekrani bo'lgan standart chiqish moslamasi bilan bog'langan. cout chiqishni consolda ko'rsatish uchun oqim qo'shish operatori << bilan birgalikda ishlatiladi.

Keling, standart chiqish oqimining oddiy misolini ko'rib chiqaylik (cout):

#include <iostream>  
 using namespace std;

int  main() {  

   cout <<  "Arining qiymati: " << "C++ darsligiga xush kelibsiz";

return 0;  
}

Chiqish:

Ari qiymati: C++ darsligiga xush kelibsiz

                 ** return 0;**

C++ dasturlash tilida kometga olish va o'zgaruvchilar nmaligi haqida gaplashamiz.

xojiakbar — Sat, 21 Jan 2023 07:08:16 +0000

Komentga olish kod yozayotganimizda nimaga kerak?
C++ dasturlash tilida va qolgan barcha dasturlash tillarida ham komentariyaga olish 2 xil usil bilan amalga oshiriladi va quydagi ko'rinishlarda bo'ladi:
Bu birinchi usul:

Birinchi usulni har doim 1ta qatorni kamentariyaga olishimiz mumkin.

Bu ikkinchi usul hisoblanadi:

Bu usul esa har doim ko'p qatorli kamentariyani qamrab oladi.

O'ylashingiz mumkun komentga olish nimaga kerak deb komet kelgusida katta-katta dasturlar yaratayotganimizda 100 qatorli 1000 qatorli kod yozayotgan vaqtimizda bu kodlar nimani ishga tushiradi nimaga kerakligi haqida izoh qoldrib ketamiz shu izohlar komentariya deyiladi. Yozgan izohlarimiz bir qatorli bo'lsa qator boshiga mana bu belgini // qoyib yoki ko'p qatorli bo'lsa boshi va ohrida /*..........*/ ushbu belgilar qo'yiladi.
Bu belgilarsiz izoh yozadigan bo'lsa kodlarmiz ishga tushmaydi.
belgilarni qo'yadigan bo'lsak yozgan izohimizni kampyuter o'qiy olmaydi izohlar faqatgina dasturchilar yani odamlar o'qshi uchun.

Endi esa sizlar bilan o'zgaruvchilar haqida gaplashamiz.

O'zgaruvchilarni ingliz tlida value deb ataladi. Biz o'zmizni tilda o'zgaruvchi deb atab turamiz. O'zgaruvchilar odiyroq qlib tushuntirganimizda ko'z oldimizga kontenir yoki biron bir bakalni keltiraylik ular o'z ichiga malum hajimdagi suvni, coca cola, coffee shunga oxshash suyuqliklarni ichida saqlaydi. Biznik value esa butun sonlar, belgilar, matin(teket), kasir sonlarni o'z ichiga qamrab oladi.
kod yozayotganimizda misol korinishdagiday fo'rmulaga solamiz:

int main5() {
  // data_type name = value;
  // turi ism = qiymati;

Bu formulaga yoziladigan kodlar qanday nomlanadi deb so'rayotgan bo'lsangiz buni ham misolda ko'rshingiz mumkun:

      int => integer = bu butun sonlar uchun.
      float => kasir son saqlash uchun.
      string => matin/tekst saqlash uchun.
      char => charecter = faqat bita belgi saqlash uchun.

Ushbu o'zgaruvchilarni misol tariqasida korib chiqamiz:

int main2(){
  int yosh = 23;
  string ism = "Xojiakbar";

  cout << "Salom men" << ism << "men" << endl;
  cout << " Men" << 2023 - yosh << " yilda tugulganman" ;

  return 0;

}

Ushu misolimizda ko'rib turganingizday int o'zgaruvchisiga butun son yozilgan int kod yozilgandan keyin bu o'zgaruvchi yani kontenirmizni nomlab olshimiz kerak tepadagi misolda korshingiz mumkun int yosh = 23 qlib yozilgan. yosh deb kontenrimizni nomlab oldik endi 23 deb yozmasdan kod yozayotganimizda yosh deb berib ketsak boladi.

Bu misolda esa int o'zgaruvchilarimizga a,b,c. deb nom berilgan a ozgaruvchisi o'zida 10 raqamini saqlaydi.
Endi string yani matin(tekst)ni o'z ichida saqlovchi o'zgaruvchi bilan tanishamiz rasimda berilgan misolga qarasak string o'zgaruvchilariga a1,b1,c1 deb nom berilgan bunda esa a1 ozgaruvchisin ichiga "Input:" matni yozilgan. Yozlishiga etbor bergan bosanglar raqamlar qo'shtirnoq ichiga olib yozilmagan faqatgina matin(tekst)lar qo'shtirnoq ichiga olib yoziladi.
Sizlar aytshingiz mumkun tepadagi misolarda yosh,** ism** deb ozgaruvchilarni nomladiz pasda esa a,a1,b,b1,c,c1 nomladiz deb.
Endi sizlarga O'zgaruvchilarni nomlash haqida malumot beraman buning uchun yana misolarga yuzlanamiz:

ushbu rasimda o'zgaruvchilarni nomlash qoidasi turibti. O'zgaruvchilarni shu qoidalarni buzmay hohlagancha nomlash mumkun.
Sizlarga o'zgaruvhilar orqali qanday kodlar yozish kerakligin misolar olraqi korsatib otaman:

int main(){

int a = 4, b = 5, c = 20;
 string a1 = "Width: ", b1 ="Length: ", c1 = "Area->";
cout<< a1 << a << endl;
  cout << b1 << b << endl;
  cout << c1 << c;

  return 0;
}

int main9(){
string tekst = "A", tekst1 = "a";
  cout << "Output (upper cose): " << tekst << endl;
  cout << "Input (lower case ) -> " << tekst1;

  return 0;
}

int main6 (){
  int son = 10, son1 = 7, son2 = 8, son3 = 3;
  string matin = " ota ", matin1 = " ona ";
  int a = 1, b = 9, c= 7, d =8;
   string matin2 = " Otam va Onamni juda yaxshi koraman ";
   cout << "Mening" << matin << matin1  << son * son1 - son2 - son3 << " yoshdalar" << endl;
   cout << "Men esa " << d + c + b - a << " yoshdaman " << endl;
   cout << matin2;

  return 0;
}

@dawroun

C++ dasturlash tilida cout buyrug'i

xojiakbar — Fri, 20 Jan 2023 16:02:53 +0000

Ushbu postda C++ dasturlash tilidagi boshlang'ich buyruqlarni o'rganshmiz mumkun.
Kalit so'zlar: Cout, int main(){...}, return 0, #include <iostream>, using namespace std, endl, \n.
Eng avalo kod yozishimiz uchun https://replit.com saytiga regstratsiya qlib olishimiz lozim. Regstratsiya qlib bo'lgach manabunday oyna chiqadi:

Ushbu ekrani hosil qlib olgach kutibxona nomni yozib olshimiz kerak #include kutibxona nomin yozib olganimizdan song int main(){..} yoziladi.
int main() {...} bu kod yozishdagi muhim fuksiya hisoblanadi. int main(){...} funksiyasining tog'ri yozilishi katta axamyat kasb etadi chunki har bir belgisi yoki hariflar almashtrib yoki tushirib yozilsa kodmiz ishga tushmaydi. Hozir sizlarga tog'ri yozilgan va ishga tushadigan kod qanday korinishda bo'lishin misol bilan ko'rsatib beraman.
Misol uchun:

int main(){
  cout << "555555" << endl;
  cout << "5    5" << endl;
  cout << "5    5"<< endl;
  cout << "555555";

  return 0;
}

C++ dasturlash tilida yana bir asosiy buyruqlardan biri bu cout hisoblanadi. Cout burug'i bu yozayotgan kodmizni ekranga(console)ga chqazib beradi.

Misol uchun:

using namespace std;
int main(){  
  cout << "Salom mening ismim Xojiakbar. " << endl;
  cout << "Men dasturlashni C++ dasturlash tilidan boshladim.";
  return 0;
  }

<< endl; va \n bu kodlar keyingi qatorga o'tishni taminlovchi kodlari hisoblanadi. Bu kodlarning bir biridan fari << endl; "..." qo'shtirnoqlardan tashqarida kelsa \n <- bu kodmiz esa "..." qo'shtirnoqlar ichida yoziladi.Bu kodlarni misollar bilan koramiz.
<< endl; misol uchun:

using namespace std;

int main(){
  cout<< "\\    /\\"<< endl;
  cout<< " )  ( ')"<< endl;
  cout<< "(  /  )"<< endl;
  cout<< " \\(__)|";
  return 0;  
}

Endi esa "\n" kodi uchun misol bilan tanishamiz:

using namespace std;
int main6(){  
  cout << "Salom mening ismim Xojiakbar.\n" ;
  cout << "Men dasturlashn yaxsh koraman.";

  return 0;

  }

return 0; ushbu funksiya qolganlari kabi muhim hisoblanadi.return so'zining manosi "qaytmoq" degan manoni beradi. return kodi int main(){...} funksyasining qaytishi hisoblanadi kod yozayotkanimizda eng ohrida return 0; kodni yozshimiz shart chunki int main(){..} kodning qaytishi 0ga teng hisoblanadi.
Misol uchun:

int main(){
  cout<<"   -       -"<<endl;
  cout<<"   \\ `\\ /` /"<<endl;
  cout<<"    \\  v  /"<<endl;
  cout<<"    / . . \\"<<endl;
  cout<<"   =\\  *  /="<<endl;
  cout<<"    /  ^  \\"<<endl;
  cout<<"   /\\\\   //\\"<<endl;  
  cout<<" __\\  \" \"  /__"<<endl;  
  cout<<"(_____/^\\_____)";

  return 0;
}

Yana bir muhim belgilardan biri bu har bir kod yozilgan qatorni tugatgach ; shu belgi yani nuqtali vergul qo'yiladi. Ushbu belgi qo'yilmasa kodmiz ishga tushmaydi buni ham esdan chqazmasligimiz kerak. Bu belgiga misol korsatish shart emas deb oylayman chunki qolgan kodlar uchun berilgan misollarda hammasida nuqtali vergulni korshimiz mumkun.
@dawroun

C++ da cout buyrug'i

xojiakbar — Wed, 18 Jan 2023 18:38:39 +0000

Ushbu maqola orqali siz C++ dasturlash tilidagi eng muhum buyruqlardan biri bo'lgan cout buyrug'i haqida bilib olasiz.

cout << ushbu maxsus buyruq ekranga(console)ga chiqarish vazifasin bajaradi.

Misol uchun: cout << 222222 << endl;. Ushbu kodda console'ga 6 ta 2 raqami chiqadi.