Khi một chương trình học được công bố dưới dạng bảng số tiết, các con số rất dễ lệch nhau: tổng dòng không khớp, tổng cột không khớp, hoặc hai chỗ trong cùng tài liệu chia tiết khác nhau. Bài này viết một đoạn Python nhỏ, chỉ dùng thư viện chuẩn, để kiểm tra những lỗi đó tự động. Dữ liệu mẫu lấy từ bảng của một khóa 45 tiết gồm 6 chuyên đề. Mã đã chạy thử trên Python 3.12.
Bài toán
Mỗi chuyên đề có số tiết lý thuyết, số tiết thực hành và tổng. Ta muốn kiểm tra hai điều:
- Với từng dòng, lý thuyết cộng thực hành phải bằng tổng của dòng.
- Với cả bảng, tổng các cột phải khớp dòng TỔNG ghi ở cuối.
Mã nguồn
CHUYEN_DE = [
# (ten, ly_thuyet, thuc_hanh, tong_so_tiet) theo bang chuong trinh khoa CEFR B1
("Listening", 3, 4, 7),
("Reading", 3, 4, 7),
("Writing", 3, 5, 8),
("Speaking", 3, 5, 8),
("Grammar & Vocabulary", 3, 3, 6),
("Giai de & Meo thi", 0, 9, 9),
]
TONG_CONG = (15, 30, 45) # (ly thuyet, thuc hanh, tong)
def kiem_tra_dong(bang):
loi = []
for ten, lt, th, tong in bang:
if lt + th != tong:
loi.append(f"{ten}: {lt} + {th} = {lt + th}, bang ghi {tong}")
return loi
def kiem_tra_cot(bang, ky_vong):
lt = sum(r[1] for r in bang)
th = sum(r[2] for r in bang)
tong = sum(r[3] for r in bang)
loi = []
for nhan, thuc, kv in (("Ly thuyet", lt, ky_vong[0]), ("Thuc hanh", th, ky_vong[1]), ("Tong", tong, ky_vong[2])):
if thuc != kv:
loi.append(f"{nhan}: cong duoc {thuc}, bang ghi {kv}")
return loi
def ti_le_thuc_hanh(bang):
lt = sum(r[1] for r in bang)
th = sum(r[2] for r in bang)
return th / (lt + th)
if __name__ == "__main__":
print("Loi dong:", kiem_tra_dong(CHUYEN_DE) or "khong co")
print("Loi cot:", kiem_tra_cot(CHUYEN_DE, TONG_CONG) or "khong co")
print(f"Ti le thuc hanh: {ti_le_thuc_hanh(CHUYEN_DE):.0%}")
sai = CHUYEN_DE[:]
sai[2] = ("Writing", 3, 5, 9) # co tinh sua sai
print("Du lieu sai:", kiem_tra_dong(sai), kiem_tra_cot(sai, TONG_CONG))
Giải thích
Dữ liệu là danh sách tuple. Mỗi dòng là (tên, lý thuyết, thực hành, tổng). Cách này đủ đơn giản để dán thẳng từ bảng gốc, và dễ chuyển sang đọc từ CSV sau này.
Hai hàm kiểm tra tách riêng. kiem_tra_dong bắt lỗi cộng sai trong từng dòng, kiem_tra_cot so tổng cột với dòng TỔNG. Mỗi hàm trả về danh sách thông báo lỗi thay vì dừng ngay, nên một lần chạy cho thấy mọi lỗi.
Tỉ lệ thực hành. ti_le_thuc_hanh cho biết phần thực hành chiếm bao nhiêu trong tổng số tiết, một chỉ số hữu ích khi so sánh các chương trình.
Kết quả chạy thử
Loi dong: khong co
Loi cot: khong co
Ti le thuc hanh: 67%
Du lieu sai: ['Writing: 3 + 5 = 8, bang ghi 9'] ['Tong: cong duoc 46, bang ghi 45']
Với dữ liệu gốc, cả hai kiểm tra đều sạch: 15 tiết lý thuyết, 30 tiết thực hành, tổng 45. Khi cố ý sửa dòng Writing thành 9 tiết, hàm bắt được cả lỗi dòng lẫn lỗi tổng cột.
Một chi tiết cần chú ý khi đọc dữ liệu
Trong tài liệu gốc, phần giới thiệu chia 45 tiết thành 15 lý thuyết, 25 thực hành và 5 thi trực tuyến, còn bảng chương trình ghi 15 lý thuyết và 30 thực hành. Hai cách chia này không mâu thuẫn, vì 25 + 5 = 30: bảng đã gộp 5 tiết thi vào cột thực hành. Kiểm tra bằng mã giúp nhận ra những khác biệt cách trình bày như vậy trước khi đưa dữ liệu vào báo cáo.
Mở rộng
- Đọc bảng từ file CSV bằng module
csvthay vì viết tay. - Thêm kiểm tra không có số tiết âm.
- Viết kiểm thử với
unittestcho từng hàm.
Dữ liệu trong bài chỉ dùng để minh họa kỹ thuật kiểm tra, không thay thế việc đối chiếu với tài liệu chính thức của đơn vị đào tạo.
Top comments (0)