Giao dịch hợp đồng là một hình thức giao dịch phổ biến trên thị trường tiền điện tử. Khác với giao dịch giao ngay, giao dịch hợp đồng không yêu cầu nhà giao dịch trực tiếp nắm giữ Bitcoin, Ethereum hoặc các loại tiền điện tử khác. Thay vào đó, nhà giao dịch có thể dự đoán giá thị trường tăng hoặc giảm để mở vị thế mua hoặc bán, đồng thời sử dụng đòn bẩy để tăng quy mô vị thế.
Đối với những người mới tham gia thị trường tiền điện tử, việc hiểu giao dịch hợp đồng là gì, cách thức hoạt động, ký quỹ và đòn bẩy là gì, cũng như tại sao có thể xảy ra thanh lý là nền tảng quan trọng để tìm hiểu về giao dịch hợp đồng.
Bài viết này sẽ giải thích chi tiết các khái niệm cơ bản, nguyên lý giao dịch, thuật ngữ phổ biến, quy trình giao dịch và phương pháp quản lý rủi ro trong giao dịch hợp đồng tiền điện tử.
Giao dịch hợp đồng là gì?
Giao dịch hợp đồng là một hình thức giao dịch phái sinh tiền điện tử dựa trên sự biến động giá của tài sản tiền điện tử cơ sở. Nhà giao dịch không nhất thiết phải mua hoặc bán trực tiếp loại tiền điện tử cơ sở. Thay vào đó, họ mở vị thế hợp đồng dựa trên dự đoán về biến động giá trong tương lai.
Ví dụ, nếu nhà giao dịch cho rằng giá Bitcoin sẽ tăng, họ có thể mở vị thế Long. Nếu cho rằng giá Bitcoin sẽ giảm, họ có thể mở vị thế Short.
Một trong những điểm khác biệt chính giữa giao dịch hợp đồng và giao dịch giao ngay là giao dịch hợp đồng thường cho phép nhà giao dịch tham gia cả vị thế Long và Short.
Nói đơn giản:
Giao dịch giao ngay chủ yếu là "mua và nắm giữ tài sản", trong khi giao dịch hợp đồng tập trung nhiều hơn vào việc "giá sẽ tăng hay giảm".
Giao dịch hợp đồng hoạt động như thế nào?
Giao dịch hợp đồng thường liên quan đến một số khái niệm cốt lõi như hướng giao dịch, mở vị thế, quy mô vị thế, ký quỹ, đòn bẩy và đóng vị thế.
Giả sử giá Bitcoin hiện tại là 100.000 USD.
Nhà giao dịch nhận định Bitcoin có thể tăng giá và sử dụng một lượng ký quỹ nhất định để mở vị thế Long. Nếu giá Bitcoin sau đó tăng, vị thế có thể tạo ra lợi nhuận trong điều kiện các yếu tố khác không thay đổi. Nếu giá giảm, vị thế có thể phát sinh thua lỗ.
Nếu nhà giao dịch cho rằng Bitcoin có thể giảm giá, họ có thể mở vị thế Short. Khi giá thị trường giảm, vị thế Short có thể tạo ra lợi nhuận. Nếu giá tăng thay vì giảm, vị thế sẽ phát sinh thua lỗ.
Cần lưu ý rằng lợi nhuận hoặc thua lỗ trong giao dịch hợp đồng không chỉ phụ thuộc vào biến động giá mà còn chịu ảnh hưởng bởi quy mô vị thế, mức đòn bẩy, phí giao dịch, tỷ lệ funding và các yếu tố khác.
Long và Short trong giao dịch hợp đồng là gì?
Long là gì?
Long có nghĩa là nhà giao dịch kỳ vọng giá của một loại tiền điện tử sẽ tăng và do đó mở vị thế Long.
Ví dụ:
Nếu Bitcoin đang được giao dịch ở mức 100.000 USD và nhà giao dịch mở vị thế Long, vị thế này có thể tạo ra lợi nhuận nếu Bitcoin tăng lên 105.000 USD, trong điều kiện các yếu tố khác không thay đổi.
Nếu giá Bitcoin giảm, vị thế Long sẽ phát sinh thua lỗ.
Short là gì?
Short có nghĩa là nhà giao dịch kỳ vọng giá của một loại tiền điện tử sẽ giảm và do đó mở vị thế Short.
Ví dụ:
Nếu Bitcoin đang được giao dịch ở mức 100.000 USD và nhà giao dịch mở vị thế Short, vị thế này có thể tạo ra lợi nhuận nếu Bitcoin giảm xuống 95.000 USD, trong điều kiện các yếu tố khác không thay đổi.
Nếu giá Bitcoin tăng, vị thế Short sẽ phát sinh thua lỗ.
Do đó, khác với hình thức giao dịch truyền thống "mua thấp, bán cao", giao dịch hợp đồng cho phép nhà giao dịch lựa chọn Long hoặc Short dựa trên dự đoán về hướng đi của thị trường.
Đòn bẩy trong giao dịch hợp đồng là gì?
Đòn bẩy là một khái niệm quan trọng trong giao dịch hợp đồng. Đòn bẩy cho phép nhà giao dịch kiểm soát một vị thế có giá trị lớn hơn bằng một lượng ký quỹ tương đối nhỏ.
Ví dụ, giả sử nhà giao dịch có 1.000 USDT tiền ký quỹ và sử dụng đòn bẩy 10x. Về lý thuyết, nhà giao dịch có thể mở một vị thế trị giá khoảng 10.000 USDT.
Tuy nhiên, đòn bẩy không có nghĩa là nhà giao dịch được cung cấp thêm tiền miễn phí. Thay vào đó, đòn bẩy làm tăng quy mô vị thế, đồng thời cũng làm tăng cả lợi nhuận tiềm năng và khoản lỗ tiềm năng.
Nếu thị trường đi theo hướng có lợi, đòn bẩy có thể nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Nếu thị trường nhanh chóng đi theo hướng bất lợi, tốc độ thua lỗ cũng có thể tăng đáng kể.
Vì vậy, đòn bẩy cao hơn không đồng nghĩa với lợi nhuận chắc chắn cao hơn. Ngược lại, nó khiến vị thế nhạy cảm hơn với biến động giá.
Ký quỹ trong giao dịch hợp đồng là gì?
Ký quỹ là số tiền mà nhà giao dịch cần cung cấp để mở và duy trì một vị thế hợp đồng.
Nhìn chung, ký quỹ trong giao dịch hợp đồng có thể được chia thành ký quỹ ban đầu và ký quỹ duy trì.
Ký quỹ ban đầu là số tiền cần thiết để mở một vị thế, trong khi ký quỹ duy trì là mức vốn tối thiểu cần có để tiếp tục duy trì vị thế.
Nếu vốn chủ sở hữu trong tài khoản liên tục giảm do biến động thị trường và thấp hơn yêu cầu ký quỹ duy trì của nền tảng, vị thế có thể bị thanh lý bắt buộc.
Do đó, mức ký quỹ là một yếu tố quan trọng cần theo dõi khi giao dịch hợp đồng.
Thanh lý là gì?
Thanh lý thường đề cập đến tình huống vị thế hợp đồng của nhà giao dịch bị đóng bắt buộc do khoản lỗ quá lớn khiến số dư ký quỹ trong tài khoản không còn đủ để đáp ứng yêu cầu duy trì vị thế.
Ví dụ:
Một nhà giao dịch mở vị thế Long với mức đòn bẩy tương đối cao. Nếu giá thị trường đột ngột giảm mạnh, số tiền ký quỹ trong tài khoản có thể giảm nhanh chóng. Khi mức ký quỹ thấp hơn mức tối thiểu cần thiết để duy trì vị thế, nền tảng có thể buộc phải đóng vị thế.
Vị thế Short cũng có rủi ro tương tự.
Nếu nhà giao dịch mở vị thế Short với đòn bẩy cao và giá thị trường đột ngột tăng mạnh, việc không đủ ký quỹ cũng có thể dẫn đến thanh lý bắt buộc.
Vì vậy, thanh lý là một trong những rủi ro quan trọng nhất trong giao dịch hợp đồng.
Funding Rate là gì?
Funding Rate, hay tỷ lệ phí funding, là một cơ chế phổ biến trên thị trường hợp đồng vĩnh viễn nhằm giúp giá hợp đồng duy trì mối liên hệ nhất định với giá thị trường giao ngay.
Hợp đồng vĩnh viễn không có ngày đáo hạn cố định. Vì vậy, các nền tảng giao dịch thường sử dụng cơ chế Funding Rate để cân bằng nhu cầu giữa các vị thế Long và Short.
Khi Funding Rate dương, thông thường người giữ vị thế Long sẽ trả phí funding cho người giữ vị thế Short. Khi Funding Rate âm, thông thường người giữ vị thế Short sẽ trả phí funding cho người giữ vị thế Long.
Hướng thanh toán, phương pháp tính và thời gian thanh toán cụ thể có thể khác nhau tùy theo nền tảng giao dịch và từng loại hợp đồng. Vì vậy, nhà giao dịch nên kiểm tra quy định về Funding Rate của hợp đồng tương ứng trước khi mở vị thế.
Giao dịch hợp đồng khác gì giao dịch giao ngay?
Giao dịch hợp đồng và giao dịch giao ngay có một số điểm khác biệt chính.
Tiêu chí Giao dịch giao ngay Giao dịch hợp đồng
Đối tượng giao dịch Tiền điện tử thực tế Hợp đồng phái sinh tiền điện tử
Long Có Có
Short Thường phức tạp hơn Thường có thể thực hiện trực tiếp
Đòn bẩy Thường không có hoặc thấp Thường có hỗ trợ
Rủi ro thanh lý Thường thấp hơn Cao hơn
Có cần nắm giữ tài sản Thường có Không nhất thiết
Mức độ rủi ro Tương đối thấp hơn Thường cao hơn
Ví dụ, nếu một nhà giao dịch mua BTC trên thị trường giao ngay và giá tiếp tục giảm, nhà giao dịch thường sẽ không bị thanh lý do không đủ ký quỹ miễn là họ không sử dụng hình thức giao dịch ký quỹ.
Ngược lại, khi sử dụng đòn bẩy trong giao dịch hợp đồng, ngay cả một biến động giá ngắn hạn tương đối lớn cũng có thể khiến vị thế tiến gần đến mức giá thanh lý.
Các thuật ngữ phổ biến trong giao dịch hợp đồng
Khi mới tìm hiểu về giao dịch hợp đồng, bạn nên nắm rõ các thuật ngữ phổ biến sau.
Mở vị thế
Mở vị thế là việc thiết lập một vị thế giao dịch hợp đồng mới.
Nhà giao dịch có thể lựa chọn mở vị thế Long hoặc Short dựa trên nhận định về thị trường.
Đóng vị thế
Đóng vị thế là việc kết thúc một vị thế hợp đồng đang tồn tại.
Nếu vị thế có lợi nhuận, việc đóng vị thế sẽ hiện thực hóa khoản lợi nhuận tương ứng. Nếu vị thế đang thua lỗ, việc đóng vị thế sẽ hiện thực hóa khoản thua lỗ tương ứng.
Vị thế
Vị thế đề cập đến trạng thái và quy mô hợp đồng mà nhà giao dịch hiện đang nắm giữ.
Vị thế càng lớn thì tác động của biến động giá thị trường lên lợi nhuận hoặc thua lỗ của tài khoản thường càng lớn.
Giá thanh lý
Giá thanh lý là một mức giá quan trọng mà nhà giao dịch cần theo dõi.
Khi giá thị trường đạt đến hoặc đáp ứng các điều kiện dẫn đến thanh lý, nền tảng giao dịch có thể buộc phải đóng vị thế.
Giá thanh lý thực tế có thể chịu ảnh hưởng bởi đòn bẩy, ký quỹ, quy mô vị thế, phí giao dịch và cơ chế quản lý rủi ro của nền tảng.
Lãi và lỗ chưa thực hiện
Lãi và lỗ chưa thực hiện là khoản lợi nhuận hoặc thua lỗ tạm thời được tính dựa trên giá thị trường hiện tại của vị thế đang mở.
Khoản lãi hoặc lỗ chỉ được hiện thực hóa sau khi vị thế được đóng.
Giao dịch hợp đồng có những ưu điểm gì?
Giao dịch hợp đồng có một số đặc điểm mà giao dịch giao ngay truyền thống thường không có.
Thứ nhất, giao dịch hợp đồng thường hỗ trợ giao dịch hai chiều. Nhà giao dịch có thể Long khi kỳ vọng giá tăng hoặc Short khi kỳ vọng giá giảm.
Thứ hai, giao dịch hợp đồng thường hỗ trợ đòn bẩy, giúp tăng hiệu quả sử dụng vốn.
Ngoài ra, hợp đồng vĩnh viễn không có ngày đáo hạn cố định như các hợp đồng tương lai truyền thống, cho phép nhà giao dịch duy trì vị thế theo quy định của nền tảng.
Tuy nhiên, những đặc điểm này cũng đồng nghĩa với việc giao dịch hợp đồng thường có mức độ rủi ro cao hơn giao dịch giao ngay thông thường.
Giao dịch hợp đồng có những rủi ro gì?
Rủi ro đòn bẩy
Đòn bẩy có thể khuếch đại cả lợi nhuận tiềm năng và khoản thua lỗ tiềm năng.
Đòn bẩy càng cao thì ngay cả những biến động giá tương đối nhỏ cũng có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến tài khoản.
Rủi ro thanh lý
Khi thị trường nhanh chóng di chuyển theo hướng bất lợi, vị thế sử dụng đòn bẩy cao có thể nhanh chóng tiến gần đến mức giá thanh lý.
Rủi ro biến động thị trường
Thị trường tiền điện tử có thể biến động mạnh và giá có thể tăng hoặc giảm đáng kể trong thời gian ngắn.
Ngay cả khi nhà giao dịch dự đoán chính xác xu hướng dài hạn của thị trường, biến động giá trong ngắn hạn vẫn có thể khiến vị thế sử dụng đòn bẩy chịu khoản lỗ lớn.
Rủi ro Funding Rate
Nếu giữ vị thế hợp đồng vĩnh viễn trong thời gian dài, Funding Rate có thể liên tục ảnh hưởng đến chi phí giao dịch thực tế.
Do đó, khi giao dịch hợp đồng, nhà giao dịch không nên chỉ quan tâm đến biến động giá mà còn cần theo dõi Funding Rate và các chi phí giao dịch khác.
Rủi ro giao dịch theo cảm xúc
Khi thị trường tăng hoặc giảm nhanh, nhà giao dịch có thể dễ dàng rơi vào tình trạng mua đuổi, bán tháo, giao dịch quá thường xuyên hoặc liên tục tăng vị thế.
Những hành vi này có thể làm gia tăng rủi ro giao dịch.
Giao dịch hợp đồng có phù hợp với người mới không?
Giao dịch hợp đồng thường không được xem là một hình thức đầu tư có rủi ro thấp.
Đối với những người mới tham gia thị trường tiền điện tử, nên tìm hiểu về giao dịch giao ngay, biến động thị trường, quản lý rủi ro và các quy tắc giao dịch cơ bản trước khi cân nhắc giao dịch hợp đồng có sử dụng đòn bẩy.
Nếu muốn học giao dịch hợp đồng, bạn có thể bắt đầu với những nội dung sau:
Tìm hiểu nguyên lý cơ bản của Long và Short.
Hiểu mối quan hệ giữa ký quỹ và đòn bẩy.
Tìm hiểu ý nghĩa của giá thanh lý và tỷ lệ rủi ro.
Hiểu Funding Rate và phí giao dịch.
Sử dụng mức đòn bẩy thấp hoặc môi trường giao dịch mô phỏng để làm quen với cơ chế hợp đồng.
Xây dựng quy tắc cắt lỗ và quản lý vị thế rõ ràng.
Không sử dụng số tiền mà bạn không thể chấp nhận mất để thực hiện giao dịch có rủi ro cao.
Làm thế nào để quản lý rủi ro khi giao dịch hợp đồng?
Quản lý rủi ro là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi giao dịch hợp đồng.
Trước tiên, không nên sử dụng đòn bẩy quá cao. Đòn bẩy càng cao thì vị thế càng nhạy cảm với biến động giá.
Thứ hai, cần kiểm soát quy mô vị thế một cách hợp lý. Ngay cả khi bạn rất tự tin vào một hướng đi của thị trường, không nên sử dụng toàn bộ vốn cho một vị thế duy nhất.
Thứ ba, có thể thiết lập mức cắt lỗ dựa trên chiến lược giao dịch để hạn chế việc thua lỗ tiếp tục gia tăng khi thị trường biến động bất ngờ.
Thứ tư, cần theo dõi giá thanh lý và mức ký quỹ thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận hiện tại.
Cuối cùng, không nên liên tục bổ sung ký quỹ hoặc tăng vị thế chỉ vì đang chịu khoản lỗ ngắn hạn. Nhà giao dịch nên xác định mức rủi ro tối đa có thể chấp nhận trước khi mở vị thế.
Giao dịch hợp đồng trên HiBT
HiBT cung cấp các dịch vụ liên quan đến giao dịch tiền điện tử. Trước khi sử dụng tính năng giao dịch hợp đồng, người dùng nên tìm hiểu các quy tắc của từng sản phẩm hợp đồng, bao gồm các cặp giao dịch được hỗ trợ, phạm vi đòn bẩy, chế độ ký quỹ, phí giao dịch, Funding Rate và cơ chế thanh lý.
Các quy tắc cụ thể có thể khác nhau giữa các nền tảng giao dịch và từng sản phẩm hợp đồng. Vì vậy, người dùng nên tham khảo các quy tắc và thông tin mới nhất được HiBT công bố khi thực hiện giao dịch thực tế.
Đối với người mới, điều quan trọng nhất là hiểu rõ cơ chế và rủi ro cơ bản của giao dịch hợp đồng trước khi quyết định tham gia dựa trên khả năng chịu rủi ro của bản thân.
Câu hỏi thường gặp về giao dịch hợp đồng
Giao dịch hợp đồng có nghĩa là gì?
Giao dịch hợp đồng là một hình thức giao dịch phái sinh tiền điện tử. Nhà giao dịch không nhất thiết phải nắm giữ loại tiền điện tử cơ sở mà có thể mở vị thế Long hoặc Short để tham gia vào biến động giá.
Giao dịch hợp đồng có thể Short không?
Có. Giao dịch hợp đồng thường hỗ trợ cả Long và Short, cho phép nhà giao dịch lựa chọn hướng giao dịch dựa trên dự đoán giá thị trường sẽ tăng hay giảm.
Giao dịch hợp đồng có bắt buộc phải sử dụng đòn bẩy không?
Không. Đòn bẩy là một công cụ giao dịch được sử dụng trong thị trường hợp đồng. Việc có sử dụng đòn bẩy hay không và sử dụng mức bao nhiêu phụ thuộc vào quy định của nền tảng và khả năng chịu rủi ro của từng nhà giao dịch.
Tại sao giao dịch hợp đồng lại bị thanh lý?
Khi vị thế chịu khoản lỗ lớn và mức ký quỹ trong tài khoản không còn đủ để đáp ứng yêu cầu duy trì vị thế, nền tảng có thể kích hoạt cơ chế thanh lý bắt buộc.
Giao dịch hợp đồng hay giao dịch giao ngay rủi ro hơn?
Nhìn chung, giao dịch hợp đồng có sử dụng đòn bẩy có rủi ro cao hơn giao dịch giao ngay thông thường. Ngoài biến động giá thị trường, nhà giao dịch hợp đồng còn có thể đối mặt với rủi ro đòn bẩy, chi phí Funding Rate và rủi ro thanh lý.
Giao dịch hợp đồng có phù hợp để nắm giữ dài hạn không?
Điều này phụ thuộc vào chiến lược giao dịch và loại hợp đồng cụ thể. Hợp đồng vĩnh viễn không có ngày đáo hạn truyền thống, nhưng việc duy trì vị thế trong thời gian dài có thể phát sinh chi phí Funding Rate liên tục, đồng thời nhà giao dịch vẫn phải đối mặt với biến động thị trường và rủi ro thanh lý.
Người mới nên sử dụng đòn bẩy bao nhiêu khi giao dịch hợp đồng?
Không có một mức đòn bẩy cố định phù hợp với tất cả mọi người. Người mới nên ưu tiên tìm hiểu về ký quỹ, thanh lý và quản lý vị thế, đồng thời lựa chọn mức đòn bẩy một cách thận trọng dựa trên khả năng chịu rủi ro của bản thân thay vì chỉ tìm kiếm mức đòn bẩy cao hơn.
Kết luận
Giao dịch hợp đồng là một hình thức giao dịch phái sinh tiền điện tử thường hỗ trợ giao dịch hai chiều và đòn bẩy. So với giao dịch giao ngay, giao dịch hợp đồng có thể mang lại hiệu quả sử dụng vốn cao hơn nhưng đồng thời cũng đi kèm với mức rủi ro cao hơn đáng kể.
Hiểu về Long, Short, đòn bẩy, ký quỹ, Funding Rate, giá thanh lý và thanh lý là bước đầu tiên để tìm hiểu giao dịch hợp đồng.
Đối với nhà giao dịch, hiểu rõ rủi ro, kiểm soát quy mô vị thế và sử dụng đòn bẩy một cách hợp lý quan trọng hơn việc chỉ theo đuổi lợi nhuận cao. Trước khi sử dụng HiBT hoặc nền tảng giao dịch khác để giao dịch hợp đồng, người dùng nên tìm hiểu đầy đủ các quy tắc liên quan và đưa ra quyết định giao dịch dựa trên khả năng chịu rủi ro của bản thân.
Top comments (0)