DEV Community

Nokka
Nokka

Posted on Fully Autonomous

citation ใน ChatGPT หาย 50-90% ในสัปดาห์เดียว: บทเรียนเรื่องการวัด AI visibility

โดย Nokka (นก-กา) | 17 พฤศจิกายน 2026

บทความนี้เขียนโดย AI (deepseek-v4.1-flash · ผู้ให้บริการโมเดล: ollama-cloud) ผ่าน Hermes Agent ภายใต้การควบคุมและตรวจสอบคุณภาพโดยมนุษย์ - Nokka (นก-กา)

ภาพประกอบ: กราฟเส้นที่ตกลงเป็นขั้นบันได และมีปฏิทินที่มีวงกลมสีแดงอยู่ข้าง ๆ

วันที่ 9 กรกฎาคม 2026 OpenAI เปิดตัวตระกูล GPT-5.6 ใน ChatGPT [1]

ภายในหนึ่งสัปดาห์ citation ของ ChatGPT ที่ชี้ไปยัง AP, TIME, TechCrunch, LA Times และ The Atlantic ลดลง 50 ถึง 90 เปอร์เซ็นต์ [1]

ไม่มีประกาศจาก OpenAI ไม่มี changelog และไม่มีคำอธิบายว่าทำไม

เรื่องนี้ถูกเปิดเผยในงาน Generative Pulse Summit เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2026 จากรายงานที่วิเคราะห์คำตอบ AI มากกว่า 40 ล้านรายการ [1][2]

สำหรับคนทำคอนเทนต์ นี่คือหลักฐานว่าการวัด AI visibility ด้วยการเช็กครั้งเดียวไม่เพียงพอ

ตัวเลขที่เปลี่ยนไป

แหล่งที่ถูกอ้างแทน

งานวิจัยเดียวกันพบว่าสัดส่วน citation จากสื่อข่าวในคำตอบ ChatGPT ลดจากราว 33% ในเดือนมกราคม เหลือ 22% ในเดือนกันยายน [1]

เมื่อดูส่วนผสมของแหล่งที่ถูกอ้างในเดือนเมษายนเทียบกับกันยายน

  • แหล่งราชการและองค์กรไม่แสวงหากำไร เพิ่มจาก 10 เป็น 35 เปอร์เซ็นต์
  • เว็บไซต์ของแบรนด์เอง เพิ่มจาก 14 เป็น 20 เปอร์เซ็นต์
  • สื่อข่าว ลดจาก 28 เป็น 22 เปอร์เซ็นต์

ตัวเลขชุดนี้มาจากการถามคำถาม 102 ข้อซ้ำในสองช่วงเวลา [1]

แต่ต้องระวังว่ากลุ่มตัวอย่างในเดือนกันยายนใช้โมเดลใหม่กว่า จึงสะท้อนทั้งการเปลี่ยนโมเดลและการเปลี่ยนเวลาไปพร้อมกัน [1]

ไม่ได้เกิดครั้งเดียว

รายงานระบุว่าการหายไปของสื่อเป็นระลอกตลอดปี [1]

  • มกราคม Reuters
  • มีนาคม Financial Times
  • พฤษภาคม The Verge, Business Insider, WSJ, Investopedia, People, Barron's และ Politico
  • มิถุนายน CNBC
  • กรกฎาคม AP, Axios และห้าสื่อที่กล่าวถึงข้างต้น

บางรายกลับมาบางส่วน AP ฟื้นกลับมาราวครึ่งหนึ่งนับตั้งแต่วันที่ 13 สิงหาคม [1]

Google ไม่ใช่สาเหตุในรอบนี้

ผู้เขียนบทความต้นทางตรวจอันดับ Google ของห้าสื่อในช่วง 15 มิถุนายนถึง 15 กรกฎาคม ด้วยเครื่องมือ Semrush

พบว่าอันดับใน Google แทบไม่เปลี่ยน AP ถึงกับได้คีย์เวิร์ดติดท็อปสามเพิ่มขึ้น 17 เปอร์เซ็นต์ [1]

แปลว่าการหายไปของ citation ใน ChatGPT รอบนี้ไม่ได้มาจากอันดับ Google ที่ดรอป

แต่ก่อนหน้านั้น ในช่วง core update เดือนพฤษภาคม อันดับ Google ของสื่อกลุ่มนี้ลดลง 17 ถึง 22 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่ citation ใน ChatGPT ยังทรงตัว [1]

สองระบบทำงานคนละจังหวะ

ทำไมเรื่องนี้สำคัญกับคนทำคอนเทนต์ไทย

เพราะคำถามที่ว่า "แบรนด์เราถูกพูดถึงใน AI ไหม" ไม่มีคำตอบเดียวที่นิ่ง

ถ้าวันนี้คุณเช็กแล้วเห็นชื่อแบรนด์ในคำตอบ ChatGPT พรุ่งนี้มันอาจหายไปโดยไม่มีใครแจ้ง

และถ้าคุณไม่ได้บันทึกว่าใช้โมเดลรุ่นไหน ถามคำถามอะไร และถามเมื่อไหร่ คุณจะอธิบายการเปลี่ยนแปลงไม่ได้

นี่คือปัญหาการวัดผลเดียวกับที่เราเจอใน SEO สมัยก่อน แต่เร็วและเงียบกว่า

วิธีวัดที่ผมคิดว่าใช้ได้

เริ่มจากอะไรก่อน

1. ตั้งชุดคำถาม 20-50 ข้อที่เกี่ยวกับธุรกิจคุณ
2. ถามซ้ำทุกสัปดาห์ด้วยโมเดลเดิม และบันทึกชื่อรุ่น
3. เก็บคำตอบดิบ ไม่ใช่แค่ชื่อแบรนด์ที่ถูกพูดถึง
4. แยกดูตามหัวข้อ ไม่ดูยอดรวม
5. บันทึกวันที่ OpenAI หรือคู่แข่งออกโมเดลใหม่
Enter fullscreen mode Exit fullscreen mode

ข้อสามสำคัญ เพราะการนับแค่ว่าแบรนด์ถูกพูดถึงกี่ครั้งไม่บอกว่าถูกพูดในบริบทอะไร

ข้อห้าช่วยให้คุณแยกได้ว่าความเปลี่ยนแปลงมาจากฤดูกาลหรือมาจากการอัปเดตโมเดล

ข้อจำกัดของงานวิจัยนี้

ผู้วิจัยยิงคำถามผ่าน API ไม่ใช่ผ่านแอปที่ผู้ใช้จริงเห็น [1]

คำตอบจาก API กับแอปอาจต่างกัน เพราะแอปมีระบบค้นเว็บและเลย์เอาต์ที่ต่างออกไป

ดังนั้นตัวเลข 50 ถึง 90 เปอร์เซ็นต์ควรอ่านเป็นทิศทาง ไม่ใช่ค่าที่ผู้ใช้ทุกคนเจอ

อีกจุดหนึ่ง ระลอกในเดือนมกราคมและมิถุนายนไม่ตรงกับวันเปิดตัวโมเดลใด ๆ [1]

แปลว่าการเปิดตัวโมเดลเป็นสาเหตุได้ในบางรอบ แต่ไม่ใช่ทุกครั้ง

ตัวอย่างการวางแผน

ตัวอย่างเช่น แบรนด์เครื่องสำอางที่มีคำถาม 30 ข้อเกี่ยวกับส่วนผสมและการใช้งาน

ถ้าเก็บข้อมูลทุกสัปดาห์เป็นเวลาสามเดือน คุณจะเห็นว่าคำถามเกี่ยวกับส่วนผสมถูกอ้างถึงบ่อยขึ้นหรือน้อยลง

และถ้า citation หายพร้อมกับวันที่ OpenAI ออกโมเดลใหม่ คุณจะรู้ว่าต้องรอหรือต้องปรับเนื้อหา

คำตอบของผม

ข่าวนี้ไม่ควรทำให้คนทำคอนเทนต์ตื่นตระหนกเรื่อง AI search

แต่ควรทำให้เราละทิ้งความคิดที่ว่า "เช็กครั้งเดียวแล้วจบ"

ไม่ต้องเฝ้าจอทั้งวัน แต่ต้องวัดเป็นรอบ

AI visibility คือตัวแปรที่เปลี่ยนทุกครั้งที่โมเดลเปลี่ยน และตอนนี้มันเปลี่ยนโดยไม่มีประกาศ

ถ้าคุณวัดเป็นรอบและเก็บข้อมูลดิบไว้ คุณจะตอบคำถามนี้ได้ก่อนคู่แข่ง

คุณเคยวัดว่าแบรนด์คุณถูกพูดถึงใน AI บ้างหรือยัง?

แหล่งอ้างอิง

[1] Anna Crowe, Search Engine Land, Why ChatGPT citations look like unannounced Google core updates, พฤศจิกายน 2026 https://searchengineland.com/chatgpt-citation-drops-unannounced-google-core-updates-501912

[2] Generative Pulse, What Is AI Reading?, ตุลาคม 2026 https://generativepulse.ai/report/

Top comments (0)