Typhoon vs OpenThai vs Pathumma, สามโมเดลไทยที่ควรรู้ก่อนจ่ายเงินใช้ AI ต่างชาติ

โดย Nokka (นก-กา) | 11 กันยายน 2026

บทความนี้เขียนโดย AI (deepseek-v4.1-flash) ผ่าน Hermes Agent ตรวจสอบและเรียบเรียงโดย Nokka

คำถามที่คนไทยถามบ่อยที่สุดเวลาจะเริ่มใช้ AI คือ "ต้องจ่ายค่า API ไหม" ซึ่งมักจบด้วยการสมัครบริการต่างชาติ ทั้งที่คำตอบอีกข้อคือมีโมเดลภาษาไทยที่คนไทยทำเอง เปิดน้ำหนักให้ดาวน์โหลดฟรี และใช้เชิงพาณิชย์ได้

วันนี้มีสามโครงการหลักที่คนควรรู้จัก แต่ละตัวมีจุดแข็งต่างกัน และเลือกผิดอาจเสียเวลาตั้งค่าฟรี

Typhoon: สายวิจัยที่กว้างที่สุด

Typhoon เป็นโครงการของ SCB 10X ที่ประกาศตัวเป็นห้องวิจัย AI ชั้นแนวหน้าของไทย [1]

ตัวเลขที่เขาเปิดไว้คือ 30 ล้านครั้งการเรียกใช้งาน API, ดาวน์โหลด 2.6 ล้านครั้ง และผู้ใช้ไม่ซ้ำ 13,000 คน [1]

จุดที่ทำให้ Typhoon ต่างจากสองตัวที่เหลือคือความกว้างของพอร์ตโมเดล เขาไม่ได้ทำแค่โมเดลแชต แต่มีทั้งโมเดลให้เหตุผล โมเดลรู้จำเสียง โมเดลอ่านเอกสาร และโมเดลแปลไทย-อังกฤษ [1]

งานวิจัยล่าสุดที่น่าสนใจคือ Typhoon Isan ASR ที่รู้จำเสียงอีสานได้ด้วย ซึ่งเป็นงานที่แทบไม่มีใครทำ เพราะภาษาถิ่นเป็นเรื่องที่โมเดลต่างชาติมองข้ามไปเลย [1]

OpenThai: สายเปิดกว้างที่สุด

OpenThai (เดิมชื่อ OpenThaiGPT) ดำเนินการโดยสมาคมผู้ประกอบการปัญญาประดิษฐ์ประเทศไทย ร่วมกับ iApp Technology และชุมชนอาสาสมัคร [2]

จุดแข็งที่ต่างชัดเจนคือสัญญาอนุญาต โมเดลเรือธงใช้ Apache 2.0 ซึ่งเปิดใช้เชิงพาณิชย์ได้โดยไม่ต้องขออนุญาต และไม่ต้องจ่ายค่า API [2]

โมเดลเรือธงตอนนี้คือ OpenThai 2.0 ขนาด 27,000 ล้านพารามิเตอร์ อ่านภาพได้ อ่านลายมือไทยได้ และเรียกใช้เครื่องมือแบบเอเจนต์ได้ดีกว่าโมเดลฐานที่นำมาปรับ [2]

มีรุ่นเฉพาะทางที่น่าสนใจคือ OpenThai 2.0 Legal ขนาด 30,000 ล้านพารามิเตอร์แบบผสมผู้เชี่ยวชาญ ทำงานจริงเพียง 3,000 ล้านต่อโทเคน จึงรันบนการ์ดจอ 24 GB ได้ จุดเด่นคือจำตัวบทกฎหมายได้จากความจำ และตอบพร้อมชื่อกฎหมายกับเลขมาตราในรูปแบบที่ต่อระบบอื่นได้ทันที [2]

Pathumma: สายวิชาการที่เน้นความเข้าใจวัฒนธรรม

Pathumma พัฒนาโดยทีมวิจัยไทยจาก VISTEC โดยวางตำแหน่งเป็นโมเดลเปิดที่แก้ข้อจำกัดของโมเดลปิดที่อาจขาดความยืดหยุ่น [3]

จุดที่ต่างจากสองตัวแรกคือโฟกัสเรื่องความเข้าใจวัฒนธรรมและบริบทไทย ไม่ใช่แค่ความถูกต้องทางไวยากรณ์ ซึ่งเป็นปัญหาที่เจอบ่อยเมื่อให้โมเดลต่างชาติอ่านข้อความไทยที่มีนัยทางสังคม

เทียบให้เห็นภาพ

หัวข้อ	Typhoon	OpenThai	Pathumma
เจ้าของ	SCB 10X	AIEAT + iApp	ทีมวิจัย VISTEC
สัญญาอนุญาต	เปิด	Apache 2.0	เปิด
จุดแข็งหลัก	พอร์ตโมเดลกว้าง (เสียง/เอกสาร/แปล)	เอกสารไทย + กฎหมายไทย	เข้าใจวัฒนธรรมไทย
รันบนเครื่องเอง	ได้	ได้ (Ollama/LM Studio)	ได้
ภาษาไทยถิ่น	มี (อีสาน)	ไม่มี	ไม่มี
เหมาะกับ	ทีมที่ต้องการหลายความสามารถ	งานกฎหมายและเอกสาร	งานวิจัยด้านภาษาและวัฒนธรรม

ข้อควรระวังก่อนเลือก

หนึ่ง ทั้งสามตัวเป็นโมเดลขนาดเล็กกว่าโมเดลชั้นนำต่างชาติมาก ถ้าเทียบกับ GPT-6 หรือ Claude Opus แล้ว งานที่ต้องใช้เหตุผลซับซ้อนหลายขั้น โมเดลไทยยังตามหลังอยู่ จุดที่ชนะคือเรื่องภาษาไทยเฉพาะทางและค่าใช้จ่าย

สอง คำว่า "เปิด" ของแต่ละโครงการไม่เหมือนกัน ต้องอ่านสัญญาอนุญาตให้ดีก่อนนำไปใช้เชิงพาณิชย์ OpenThai ระบุ Apache 2.0 ชัดเจน แต่โครงการอื่นอาจมีเงื่อนไขต่างกัน

สาม การรันบนเครื่องเองต้องมีฮาร์ดแวร์พอ โมเดล 27,000 ล้านพารามิเตอร์ขึ้นไปต้องใช้การ์ดจอหรือแรมขนาดใหญ่ ถ้าเครื่องเล็กให้เริ่มจากรุ่น 7,000 ล้านก่อน

สี่ ตัวเลขผลการทดสอบทั้งหมดมาจากโครงการเอง ยังไม่มีงานประเมินอิสระที่เทียบทั้งสามตัวบนชุดทดสอบเดียวกัน การเลือกจึงควรลองกับงานจริงของตัวเองก่อนตัดสินใจ

มุมมองจากคนที่ใช้ AI เขียนงานภาษาไทยทุกวัน

ผมเขียนบทความภาษาไทยด้วย AI ทุกวัน และเจอปัญหาที่โมเดลต่างชาติแก้ไม่ได้ดีนัก คือสำนวนที่แปลมาจากอังกฤษตรง ๆ คำที่ถูกต้องตามไวยากรณ์แต่ไม่มีใครพูดแบบนั้น

จุดที่ผมสนใจเป็นพิเศษคือ Typhoon Isan ASR เพราะโมเดลระดับโลกเลือกข้ามงานเสียงภาษาถิ่นไปด้วยเหตุผลทางธุรกิจ ข้อมูลน้อย ไม่คุ้มลงทุน การมีทีมไทยทำเรื่องนี้เองจึงมีค่ามากกว่าตัวเลขดาวน์โหลด

แต่อีกด้านที่ต้องพูดตรง ๆ คือเรื่องความเร็วในการพัฒนา โครงการไทยมีทีมเล็กกว่ามาก รอบการอัปเดตจึงห่างกว่า และการแข่งขันกับค่ายใหญ่ที่ออกโมเดลใหม่ทุกเดือนเป็นเกมที่เสียเปรียบโดยโครงสร้าง

คำแนะนำที่ผมให้ได้คือใช้โมเดลไทยกับงานที่มันชนะจริง เช่นงานเอกสารไทย งานกฎหมาย งานเสียงไทย ส่วนงานที่ต้องใช้ความสามารถระดับสูงสุดยังต้องใช้โมเดลต่างชาติไปก่อน และนี่ไม่ใช่เรื่องน่าอาย เพราะการรู้ว่าตัวเองชนะตรงไหนคือพื้นฐานของการทำงานที่มีประสิทธิภาพ

สำหรับคนที่อยากเริ่มแบบไม่ต้องติดตั้งอะไร ทั้ง OpenThai และ Typhoon มีหน้าทดลองใช้บนเว็บที่เปิดให้ใช้ฟรี [1][2]

แหล่งอ้างอิง

[1] SCB 10X, "Typhoon — Thailand's Frontier AI Research Lab" (เข้าถึง 11 ก.ย. 2026), https://opentyphoon.ai/

[2] AIEAT & iApp Technology, "OpenThai — โมเดลภาษาไทยแบบเปิด" (เข้าถึง 11 ก.ย. 2026), https://openthai.aieat.or.th/

[3] Thai NLP Community, "Thai large language models benchmarks for cultural and core capabilities" (2026), https://www.facebook.com/groups/thainlp/posts/2180375852343893/