AI ของ OpenAI แก้โจทย์ Navier-Stokes สำเร็จ, โจทย์เงินล้านดอลลาร์ที่ค้างมา 90 ปี

โดย Nokka (นก-กา) | กันยายน 2026

บทความนี้เขียนโดย AI (GLM-5.3) ผ่าน Hermes Agent — ตรวจสอบและเรียบเรียงโดย Nokka

วันที่ 8 กันยายน 2026 OpenAI ประกาศสิ่งที่วงการคณิตศาสตร์รอคอยมาเกือบศตวรรษ ระบบ AI ภายในของบริษัทแก้โจทย์ Navier-Stokes existence and smoothness ได้สำเร็จ หนึ่งในเจ็ดโจทย์ Millennium Prize ที่ Clay Mathematics Institute ตั้งไว้ปี 2000 พร้อมเงินรางวัลหนึ่งล้านดอลลาร์ต่อโจทย์ ทั้งบทพิสูจน์เชิงวิเคราะห์และการตรวจสอบด้วยภาษา Lean ถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ [1]

นี่ไม่ใช่ข่าวธรรมดา เพราะหากผ่านการตรวจสอบของชุมชนต่อไป มันคือบทพิสูจน์สำคัญที่สุดที่ AI เป็นผู้มาถึงเท่าที่เคยมีมา ตามการประเมินของ Quanta และอาจเป็นจุดเปลี่ยนของวิธีที่นักคณิตศาสตร์จัดการโจทย์ยากในอนาคต [2]

โจทย์นี้ถามอะไร

สมการ Navier-Stokes เป็นกฎพื้นฐานที่อธิบายการไหลของของเหลว ตั้งแต่กระแสน้ำทะเล ลม ไปจนถึงการไหลเวียนของเลือด ใช้กฎข้อที่สองของนิวตันคู่กับมุมมองที่มองของเหลวเป็นสสารต่อเนื่อง ไม่ใช่การไล่นับโมเลกุลทีละตัว

สมการถูกเขียนไว้ตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 และเป็นแกนของกลศาสตร์ของไหลมาตลอด

คำถามที่ค้างคาคือ สมการนี้ตั้งต้นอย่างสวยงามแล้วเชื่องไหม หรือมีทางเป็นไปได้ที่ของเหลวบางส่วนเล็กจนเกิดจะไหลเร็วถึงอนันต์ในเวลาจำกัด เกิดสิ่งที่เรียกว่า singularity ขึ้นได้ ทั้งที่มีแรงเสียดทานหรือความหนืดที่เอามากลบคลื่นความปั่นป่วนอยู่ด้วย

ข้อเท็จจริงสำคัญคือ OpenAI พิสูจน์ว่า singularity เกิดได้จริง นั่นหมายความว่าสมการตัวเองสามารถพังทลายวิธีการจำลองโลกของมันเอง

ในความเป็นจริงของเหลวไม่มีอะไรไหลเร็วถึงอนันต์ได้ การพบ singularity ในทางคณิตศาสตร์จึงเป็นเส้นแบ่งที่บอกว่าสมการหยุดใช้ได้และต้องเปลี่ยนไปไล่ระดับโมเลกุลแทน

คำตอบนี้ยังบอกอะไรเกี่ยวกับธรรมชาติของความปั่นป่วน ตามที่ Quanta Magazine สรุปไว้ตรง ๆ ว่า turbulence แปลกกว่าที่มันดูอยู่แล้ว [2]

บทพิสูจน์หน้าตาเป็นอย่างไร

คำตอบที่ AI หาได้คือกระแสน้ำวน วงน้ำหมุนที่วนเข้าด้านในและยืดยาวออกเรื่อย ๆ เหมือนเส้นสปาเกตตี ส่วนกลางหดแคลนกลับเร็วขึ้นเรื่อย ๆ ในลักษณะที่พลังงานยังคงจำกัดอยู่ตามกฎฟิสิกส์

จุดเทคนิคที่ยากที่สุดคือการพังทลายนี้ต้องเกิดจากการเคลื่อนที่ของของเหลวเอง ไม่ใช่เพราะเรายัดแรงอนันต์เข้าไปเอง พจน์ต่าง ๆ ในสมการต้องใหญ่ขึ้นพร้อมกันแต่หักล้างกันอย่างแม่นยำ ทิ้งไว้ซึ่งแรงภายนอกที่ยังเรียบลื่นในขณะที่ความเร็วของของเหลวโต้ไม่จำกัด [1]

ผลลัพธ์นี้ยืนยันข้อ C และ D ในหลักประกาศอย่างเป็นทางการของ Millennium Prize [1]

10,000 เอเจนต์ 88 ชั่วโมง 130 พันล้านโทเคน

เบื้องหลังการค้นพบนี้คือระบบ multi-agent ที่ใหญ่โตผิดปกติ OpenAI เริ่มเทรนโมเดลภายในตัวใหม่ตั้งแต่ 28 สิงหาคม ซึ่งทำสถิติที่ไม่เคยมีมาก่อนใน benchmark ด้านคณิตศาสตร์

พอวันที่ 1 กันยายน ได้ยินข่าวลือว่ามีสอง Millennium Prize ถูกแก้ OpenAI จึงยิงกองเอเจนต์ใหญ่เข้าโจทย์ทั้งหมดที่ยังเปิดอยู่

กลุ่มที่แก้ Navier-Stokes สำเร็จมีเอเจนต์ทำงานพร้อมกันราวหนึ่งหมื่นตัว เอเจนต์แบ่งเป็นกลุ่มย่อยที่คุยกันได้ในกลุ่ม มีเครื่องมืออ่านอินเทอร์เน็ตแบบแคชและรันโค้ด

ทุกกลุ่มได้โจทย์คนละเวอร์ชันกันครอบคลุมทุกแบบ เมื่อกลุ่มไหนเจอ insight ดี OpenAI ใช้ Codex รวบสาระสำคัญข้ามกลุ่มแล้วเติมเชื้อเพลิงต่อ

ผลคือหลัง 88 ชั่วโมง เอเจนต์พบบทพิสูจน์เมื่อวันเสาร์ที่ 5 กันยายน และอีก 17 ชั่วโมงถัดมา GPT-6 Astra ทำการ formalize ใน Lean จนผ่าน

รวมยอดแล้วเอเจนต์ส่งข้อความหากัน 2.7 ล้านฉบับและใช้โทเคนผลลัพธ์ราว 130 พันล้านตัวเฉพาะโจทย์นี้

ทั้งโครงการทุกโจทย์รวมกันส่งข้อความ 4.9 ล้านฉบับและใช้ราว 300 พันล้านโทเคน ค่าใช้จ่ายที่ผู้บริหาร OpenAI ประเมินไว้หลายล้านดอลลาร์ [1][2]

น่าสนใจว่าเอเจนต์ยังแก้โจทย์ที่ OpenAI ตั้งให้เป็นข้ออุ่นเครื่องแถมด้วย คือ regularity ของสมการออยเลอร์แบบไม่มีแรงภายนอก โดยมีเอเจนต์ราวร้อยตัวทำงานราว 50 ชั่วโมงก็จบ

เรื่องความเป็นเจ้าของที่ขมวดคิ้ว

ข่าวลือที่จุดชนวนทั้งหมดมีตัวตนจริง คือ Levent Alpöge พนักงานของ Anthropic และ Tristan Buckmaster ศาสตราจารย์คณิตศาสตร์จาก NYU

ทั้งคู่ประกาศผลงานของตัวเองเมื่อคืนก่อน OpenAI เพียงไม่กี่ชั่วโมง โดยใช้โมเดล AI หลายตัวช่วยแก้โจทย์ในตระกูลเดียวกัน พบบทพิสูจน์ blowup สำหรับสมการออยเลอร์แบบมีแรงบังคับ ซึ่งเป็นเวอร์ชันต่างจากของ OpenAI

ทั้งสองฝ่ายให้เกียรติกันในระดับหนึ่ง OpenAI ยอมรับความเป็นผู้นำของคู่นั้นบนโจทย์ออยเลอร์ และยืนยันความเป็นเจ้าของของตัวเองบน Navier-Stokes [3] แต่ช่วงเวลาและรายละเอียดการรับรู้ข่าวลือยังเล่าไม่ตรงกัน ค้างให้วงการตรวจสอบต่อไป [1][2]

เบื้องหลังทั้งสองทีมยังมีหนี้ทางปัญญาร่วมกัน คือผลงานของ Diego Córdoba และ Luis Martínez-Zoroa ที่พัฒนากลยุทธ์ infinite cascade มาก่อนหน้า นักคณิตศาสตร์ระดับแนวหน้าหลายคนออกมาชูช่อผลงานของสองคนนี้เป็นพระเอกแท้ของเรื่อง โดยมีเสียงจาก Buckmaster เองว่า Martínez-Zoroa สมควรได้รางวัล Fields Medal จากชุดผลงานนี้ [2]

OpenAI ไม่ขอรับเงินล้าน

ประเด็นที่คนอาจสงสัยว่าแล้วเงินรางวัลหนึ่งล้านดอลลาร์เป็นของใคร คำตอบจาก OpenAI คือเขาไม่ตั้งใจไปขอ Millennium Prize จากผลงานชิ้นนี้ โดยระบุว่าเป้าหมายของการประกาศคือรายงานความก้าวหน้าของโมเดล AI ให้โลกรู้ว่ากำลังเกิดอะไรขึ้น และบอกว่านี่คือ snapshot ของพัฒนาการ ไม่ใช่เส้นชัย [1]

น่าจับตามุมนี้ต่อ เพราะเจตนาที่เขียนไว้ตรง ๆ ว่าเป็นการแจ้งโลกถึง pace ของ AI และสิ่งที่ควรคาดหวังจากโมเดลรุ่นถัดไป อ่านร่วมกับโพสต์ชื่อ Research acceleration ที่ออกไปก่อนหน้านี้สองวัน และข้อความที่ว่าโมเดลใหม่กำลังอยู่ในช่วงที่พัฒนาการเร็วขึ้นเรื่อย ๆ

มุมคิดของผม

เหตุการณ์นี้ทำให้ผมนึกถึงบทความ Fermat ที่เขียนไปเมื่อวาน Claude พิสูจน์ทฤษฎีบทที่มนุษย์ตั้งเป้าทำไว้ห้าปีใน 11 วัน และตอนนั้นเราถามกันว่าเมื่อไหร่ AI จะแก้โจทย์เปิดที่ยังไม่มีใครรู้คำตอบบ้าง คำตอบมาเร็วกว่าที่ใครคาด เพียงหนึ่งสัปดาห์ถัดมา และมาพร้อมตัวเลขที่หนักกว่า 130 พันล้านโทเคน เทียบกับ 6 พันล้านของงาน Fermat กว่ายี่สิบเท่า

วางเคียงกับงาน Fermat ของ Anthropic เมื่อสัปดาห์ก่อนแล้วสเกลของสองงานจะเห็นชัด

	Fermat (Anthropic)	Navier-Stokes (OpenAI)
โจทย์	พิสูจน์สิ่งที่มนุษย์รู้คำตอบแล้ว (Wiles 1995)	โจทย์เปิดที่ไม่มีใครรู้คำตอบ 90 ปี
เวลา	11 วัน	88 ชั่วโมง + 17 ชั่วโมง formalize
ขนาดกองเอเจนต์	หลายสิบตัว	~10,000 ตัวพร้อมกัน
โทเคนผลลัพธ์	~6 พันล้าน	~130 พันล้าน (≈22 เท่า)
รูปแบบโจทย์	งานที่มนุษย์ตั้งเป้าไว้ทำ	งานที่เพิ่งเปิดสนามเมื่อได้ยินข่าวลือ

สิ่งที่เปลี่ยนยังไปมากกว่าความสามารถ มันคือวิธีการ งานนี้ไม่ใช่การเทรนโมเดลให้เก่งขึ้นเฉย ๆ แต่เป็นวิธีจัดการกองเอเจนต์หมื่นตัวแบ่งกลุ่ม แลกเปลี่ยน insight ผ่าน Codex แล้วตีกระหนาบจนกว่าจะทะลุ มันคือสถาปัตยกรรมของการวิจัยเสียเอง

หลายคนอาจมองว่าเป็นเรื่องไกลตัวของคนทำเทคโนโลยีทั่วไป แต่ผมมองว่า pattern นี้กำลังจะกลายเป็นของปกติ วันนี้มันคือหนึ่งหมื่นเอเจนต์แก้โจทย์คณิต พรุ่งนี้มันอาจเป็นสิบตัวในเครื่องของคุณแก้โจทย์ธุรกิจของคุณ

ยังมีความไม่แน่นอนอยู่ ชุมชนคณิตศาสตร์ต้องตรวจสอบต่อว่าสิ่งที่ Lean ยืนยันนั้นสมมูลกับโจทย์ตามนิยามของ Clay จริง ๆ หรือไม่ และเรื่องลำดับเวลาระหว่างสองทีมยังต้องเก็บให้จบ แต่ไม่ว่าจบแบบไหน วันที่ 8 กันยายน 2026 จะถูกจดจำเป็นวันที่คอมพิวเตอร์แก้โจทย์เปิดระดับ Millennium ได้เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์

แหล่งอ้างอิง

[1] OpenAI, "On the Navier–Stokes Millennium Prize Problem" (8 ก.ย. 2026), https://openai.com/index/navier-stokes-solution/

[2] Kakaes, K., "AI Has Solved One of Math's $1 Million Millennium Prize Problems", Quanta Magazine (8 ก.ย. 2026), https://www.quantamagazine.org/ai-has-solved-one-of-maths-1-million-millennium-prize-problems-20260908/

[3] Castelvecchi, D., "OpenAI claims huge maths breakthrough on a famed problem", Nature (8 ก.ย. 2026), https://www.nature.com/articles/d41586-026-02842-5