DEV Community

ismoilov mukhammadumar
ismoilov mukhammadumar

Posted on

C++ da Arifmetik amallar

#cpp #beginners #programming #tutorial

Salom, bo'lajak dasturchilar! Bugun biz C++ tilida oddiy matematika va uning ortidagi "sehr" haqida gaplashamiz. Kompyuter — bu birinchi navbatda juda tez ishlaydigan kalkulyatordir. Keling, u arifmetik amallarni qanday bajarishini ko'rib chiqamiz.

  1. Asosiy amallar C++ da biz maktabda o'rgangan barcha asosiy amallar mavjud. Ularni quyidagi jadvalda ko'rishingiz mumkin: 
Amal    Belgi   Misol   Natija
Qo'shish    +   5 + 3   8
Ayirish -   10 - 4  6
Ko'paytirish    *   4 * 3   12
Bo'lish /   10 / 2  5
Qoldiqli bo'lish    %   10 % 3  1
Enter fullscreen mode Exit fullscreen mode

2.Diqqat: Bo'lishdagi "tuzoq"!
C++ da bo'lish amali bilan bog'liq juda muhim bir qoida bor: Agar siz ikkita butun sonni (int) bir-biriga bo'lsangiz, natija ham butun son bo'ladi.
5 / 2 natijasi 2.5 bo'lishini kutasiz.
Aslida: C++ nuqtadan keyingi qismini shunchaki tashlab yuboradi va natija 2 bo'ladi.

  • Yechim: Agar sizga aniq natija (2.5) kerak bo'lsa, sonlardan biri o'nli kasr (double) bo'lishi shart: 
int son = 2;
double son2 = 5;
cout << son2/son;    // Natija: 2.5
Enter fullscreen mode Exit fullscreen mode
  1. Qoldiqli bo'lish (%) — Bu nima uchun kerak?

  • % belgisi bo'lishdan qolgan qoldiqni topadi. Bu oddiy ko'ringani bilan dasturlashda juda kuchli qurol:

  • Juft/Toq sonni aniqlash: Sonni 2 ga bo'lganda qoldiq 0 bo'lsa — juft, 1 bo'lsa — toq.

  • Vaqtni hisoblash: Masalan, soniyalarni daqiqalarga aylantirishda ishlatiladi.

cout << 17 % 5; // Natija: 2 (chunki 17 = 3 * 5 + 2)
Enter fullscreen mode Exit fullscreen mode

4.Amallarning bajarilish tartibi
Matematikada bo'lgani kabi, C++ da ham "kim birinchi" degan qoida bor:

  • Qavslar ( ) — har doim birinchi!

  • Ko'paytirish, Bo'lish va Qoldiq *, /, %.

  • Qo'shish va Ayirish +, -.

int natija = (5 + 2) * 3; // 7 * 3 = 21
Enter fullscreen mode Exit fullscreen mode

5.Pro-dasturchilar usuli (Qisqartmalar)
Kodimiz qisqa va chiroyli bo'lishi uchun quyidagi "sehrli" belgilar ishlatiladi:

  • x++ — Qiymatni 1 taga oshirish (Inkrement).

  • x-- — Qiymatni 1 taga kamaytirish (Dekrement).

  • x += 5 — Bu x = x + 5 degani bilan bir xil.

Top comments (0)