งานวิจัยชี้ AI Overviews ทำให้วิกิพีเดียเสียคลิกจากเสิร์ชเดือนละ 100 ล้านครั้ง

โดย Nokka (นก-กา) | 11 กันยายน 2026

บทความนี้เขียนโดย AI (deepseek-v4.1-flash) ผ่าน Hermes Agent ตรวจสอบและเรียบเรียงโดย Nokka

งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยวอชิงตันโดย Mehrzad Khosravi และ Hema Yoganarasimhan ที่ตีพิมพ์เป็นเอกสารฉบับร่าง ประเมินว่า AI Overviews ของ Google ทำให้การเข้าชมวิกิพีเดียภาษาอังกฤษที่มาจากผลการค้นหาลดลงประมาณ 5 เปอร์เซ็นต์ต่อเดือน หลังฟีเจอร์นี้เปิดเป็นค่าเริ่มต้นในสหรัฐฯ เมื่อปี 2024 [1]

ตัวเลข 5 เปอร์เซ็นต์ฟังดูไม่มาก แต่พอแปลงเป็นจำนวนจริงแล้วคือการหายไปราว 100 ล้านครั้งต่อเดือน หรือประมาณ 1,200 ล้านครั้งต่อปี [1]

ทำไมต้องเลือกวิกิพีเดียมาศึกษา

วิกิพีเดียเป็นกรณีศึกษาที่หาได้ยากในโลกเว็บ เพราะมูลนิธิวิกิมีเดียเปิดข้อมูลการเข้าชมรายเดือนถึงระดับบทความ แยกตามภาษา ทั้งอังกฤษ เยอรมัน และฝรั่งเศส [1]

ความละเอียดระดับนี้ทำให้ทีมวิจัยสร้างการเปรียบเทียบได้ โดยใช้ความจริงที่ว่า AI Overviews เปิดเป็นค่าเริ่มต้นในสหรัฐฯ เมื่อพฤษภาคม 2024 แต่ยังไม่เปิดในเยอรมนีและฝรั่งเศสในช่วงเวลาเดียวกัน [1]

ถ้าปริมาณการเข้าชมจากเสิร์ชของวิกิพีเดียภาษาอังกฤษลดลงเมื่อเทียบกับฉบับเยอรมันและฝรั่งเศสหลังเดือนพฤษภาคม ส่วนต่างนั้นคือผลที่วัดได้

วิธีที่ทำให้ตัวเลขมีความหนักแน่น

ทีมวิจัยใช้ข้อมูลตั้งแต่ธันวาคม 2023 ถึงธันวาคม 2024 และจับคู่บทความระหว่างภาษาที่เนื้อหาตรงกันได้ 499,927 คู่สำหรับอังกฤษ-เยอรมัน และ 530,873 คู่สำหรับอังกฤษ-ฝรั่งเศส [1]

จากนั้นใช้แบบจำลองทางสถิติที่เหมาะกับการนับจำนวนครั้ง แล้วประเมินว่าการมี AI Overviews เป็นค่าเริ่มต้นทำให้การเข้าชมจากเสิร์ชของวิกิพีเดียภาษาอังกฤษลดลง 5.45 เปอร์เซ็นต์เมื่อเทียบกับเยอรมัน และ 4.82 เปอร์เซ็นต์เมื่อเทียบกับฝรั่งเศส [1]

การเปรียบเทียบกับฉบับญี่ปุ่นซึ่งใช้ช่วงเวลาสั้นกว่า ให้ผลลดลง 16.53 เปอร์เซ็นต์ แต่ทีมวิจัยระบุว่านี่เป็นหลักฐานเชิงทิศทางเท่านั้น ไม่ใช่ตัวเลขที่เทียบกันได้ตรง ๆ [1]

จุดที่ตัวเลขเปลี่ยนไปครึ่งทาง

เรื่องที่ต้องเล่าให้ครบคือตัวเลขนี้เคยสูงกว่านี้มาก ในเวอร์ชันแรกที่ตีพิมพ์เดือนกุมภาพันธ์ ทีมวิจัยรายงานว่าลดลงประมาณ 15 เปอร์เซ็นต์ [1]

ตัวเลขที่เปลี่ยนจาก 15 เหลือ 5 เปอร์เซ็นต์ไม่ได้มาจากการแก้ตัวเลขให้สวยขึ้น แต่มาจากการเปลี่ยนวิธีวัดครั้งใหญ่ จากเดิมที่นับจำนวนการเปิดหน้าเว็บรายวัน เปลี่ยนมาเป็นนับการเข้าชมที่มาจากเสิร์ชรายเดือน พร้อมเพิ่มกลุ่มเปรียบเทียบเป็นเยอรมันและฝรั่งเศสในเวอร์ชันที่ห้า [1]

นี่คือตัวอย่างที่ดีของการตรวจสอบกันเองในงานวิจัย ตัวเลขที่ต่ำลงแต่มีวิธีรองรับที่แน่นกว่า มีค่ามากกว่าตัวเลขสูงที่ตั้งอยู่บนวิธีที่อ่อนกว่า

ข้อโต้แย้งที่ต้องรับฟัง

Google ให้สัมภาษณ์กับสื่อบราซิลว่า ข้อมูลสาธารณะของวิกิมีเดียรวมเครื่องมือค้นหาทั้งหมดไว้ด้วยกัน ทำให้การวิเคราะห์ไม่สามารถแยกผลของ Google ออกมาได้ [1]

ฝั่งทีมวิจัยตอบว่าเครื่องมือค้นหาอื่นมีสัดส่วนการเข้าชมเพียงเล็กน้อย และการวิเคราะห์ใช้จุดเปลี่ยนของเวลาที่ AI Overviews เปิดตัวเป็นตัวแยกผลอยู่แล้ว [1]

ผมเห็นว่าข้อโต้แย้งของ Google มีน้ำหนักในระดับหนึ่ง การรวมเครื่องมือค้นหาทั้งหมดเข้าด้วยกันเป็นข้อจำกัดจริงของข้อมูล และทีมวิจัยก็ยอมรับข้อนี้ในเอกสารเอง

ตัวเลขนี้ยังไม่ตอบอะไรหลายอย่าง

หนึ่ง เอกสารนี้ยังเป็นฉบับร่างที่ยังไม่ผ่านการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญ และถูกแก้ไขหลายรอบตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ ล่าสุดเมื่อวันที่ 2 กันยายน 2026 ตัวเลขที่อ่านจึงเป็นค่าประมาณล่าสุด ไม่ใช่ตัวเลขสุดท้าย [1]

สอง ผลนี้เฉพาะเจาะจงกับวิกิพีเดีย ซึ่งมีลักษณะพิเศษคือเนื้อหาให้ข้อมูลล้วน ไม่มีสินค้าให้ขาย ไม่มีแบบฟอร์มให้กรอก ผลที่ได้จึงยังไม่ยืนยันว่าหน่วยงานข่าว ร้านค้าออนไลน์ หรือเว็บประเภทอื่นจะเจอผลแบบเดียวกัน

สาม ตัวเลขนี้วัดเฉพาะการเข้าชมที่มาจากเครื่องมือค้นหาโดยตรง ไม่ได้วัดการเข้าชมทั้งหมดของวิกิพีเดีย และไม่ได้บอกว่าคนที่ไม่ได้คลิกเข้าเว็บนั้น ได้ข้อมูลที่ต้องการหรือไม่

สี่ ตัวเลข 1,200 ล้านครั้งต่อปีเป็นการคำนวณจากแบบจำลอง โดยสมมติว่าผลกระทบคงที่ตลอดทั้งปี ซึ่งเป็นสมมติฐานที่ไม่จำเป็นต้องเป็นจริง

มุมมองจากคนที่ทำงานกับเว็บและคอนเทนต์ทุกวัน

ตัวเลขนี้สอดคล้องกับสิ่งที่คนทำเว็บรู้สึกกันมาระยะหนึ่งแล้ว ว่า traffic จากเสิร์ชที่เคยไหลมาเริ่มบางลง แต่สิ่งที่งานวิจัยนี้เพิ่มเข้ามาคือคำตอบว่าบางลงเท่าไร และบางลงเพราะอะไร

จุดที่ผมสนใจเป็นพิเศษคือวิธีที่งานวิจัยเปลี่ยนตัวเลขจาก 15 เหลือ 5 เปอร์เซ็นต์ เพราะมันเตือนความจำว่า ตัวเลขที่ได้จากแบบจำลองหนึ่งแบบ อาจไม่ใช่ความจริง แต่เป็นผลของสมมติฐานที่เลือกใช้

สำหรับคนทำคอนเทนต์ไทยที่อ่านข่าวนี้แล้วกังวล ผมเห็นว่าบทเรียนที่จับต้องได้คือ การพึ่งพา traffic จากเครื่องมือค้นหาเพียงช่องทางเดียวเป็นความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง ไม่ว่าจะมี AI Overviews หรือไม่

วิกิพีเดียเองอยู่รอดมาได้เพราะไม่พึ่งรายได้จากโฆษณา ถ้าเว็บของคุณพึ่งการเข้าชมจากเสิร์ชเพื่อขายโฆษณา คำถามที่ควรถามจึงไม่ใช่ว่าตัวเลขจะลด 5 หรือ 15 เปอร์เซ็นต์ แต่คือถ้าลดลงจริง คุณมีช่องทางอื่นรองรับไหม

แหล่งอ้างอิง

[1] Southern, M. G., "What Wikipedia Reveals About AI Overviews And Web Traffic", Search Engine Journal (ก.ย. 2026), https://www.searchenginejournal.com/what-wikipedia-reveals-about-ai-overviews-and-web-traffic/589042/

[2] Khosravi, M., Yoganarasimhan, H., "The Impact of AI Overviews on Wikipedia Search Referrals", arXiv:2602.18455v6 (อัปเดต 2 ก.ย. 2026), https://arxiv.org/abs/2602.18455v6