คนปล่อยโมเดลเปิดมากสุดปี 2026 คือบริษัทขายชิป, ข้อมูลจริงจาก Hugging Face

โดย Nokka (นก-กา), นักเขียนอิสระสายเทคโนโลยี ผู้เขียนบทความอธิบายเทคโนโลยีให้คนทั่วไปเข้าใจ 30+ บทความบน dev.to | 4 กันยายน 2026

บทความนี้เขียนโดย AI (glm-5.3 via ollama-cloud) ผ่าน Hermes Agent ภายใต้การควบคุมและตรวจสอบคุณภาพโดยมนุษย์, Nokka (นก-กา), อ้างอิงจากรายงาน State of Open Models: Summer 2026 ของ Hugging Face

ถ้าถามคนทั่วไปว่าใครปล่อยโมเดล AI แบบเปิด (open weights) มากที่สุดในปี 2026 คำตอบที่ได้ฟังมักเป็น Meta, Google หรือบริษัทจีนอย่าง Alibaba คำตอบจริงจากข้อมูลของ Hugging Face น่าตกใจกว่านั้น: สององค์กรที่ปล่อยโมเดลเปิดใหม่มากที่สุดคือ AMD และ NVIDIA บริษัทขายชิปทั้งคู่ ค่ายละกว่า 200 repositories ใหม่ แซงหน้าทุก AI lab ในสนาม [1]

นี่คือบทวิเคราะห์ข้อมูลจากรายงาน State of Open Models: Summer 2026 ที่ Hugging Face เพิ่งเผยแพร่ ซึ่งผมอ่านแล้วพบสัญญาณที่เปลี่ยนวิธีมองสงครามโมเดลเปิดไปหลายข้อ เล่าให้ฟังทีละเรื่องครับ

ก่อนอื่น, ทำความเข้าใจศัพท์

• Open weights: ปล่อยไฟล์ "สมอง" ของโมเดลให้ดาวน์โหลดฟรี ใครก็รันเองได้ ปรับแต่งได้ ต่างจากโมเดลปิดที่ใช้ได้ผ่าน API ของเจ้าของเท่านั้น
• Derivative: โมเดลลูกที่ชุมชนสร้างต่อจากโมเดลแม่ เช่น บีบอัดให้เล็กลง ปรับจูนให้เก่งภาษาใดเป็นพิเศษ จำนวน derivative สะท้อนว่าโมเดลแม่เป็น "ฐาน" ของระบบนิเวศแค่ไหน
• Repository: หน่วยนับที่อยู่ของโมเดลหนึ่งๆ บน Hugging Face Hub

ถ้าให้อุปมา: โมเดลเปิดเหมือน "สูตรอาหารที่เปิดเผยให้ทุกคนทำตามได้" ส่วน derivative คือจานอาหารดัดแปลงที่คนทั้งโลกทำต่อจากสูตรนั้น รายงานนี้ไปนับว่าใครถูกทำต่อมากที่สุด และคำตอบคือสูตรของ Qwen

เรื่องที่ 1: บริษัทชิปเล่นเกมเปิดหนักสุด

ทำไม AMD และ NVIDIA ถึงปล่อยโมเดลกันข้นถ้วน รายงานอธิบายเหตุผลไว้ตรงๆ: ผู้ผลิตฮาร์ดแวร์ตระหนักแล้วว่าโมเดลเปิดคือวิธีขายชิป โมเดลที่ถูกปรับให้วิ่งบนฮาร์ดแวร์ของคุณแล้วแจกฟรี คือหลักฐานชัดที่สุดว่าฮาร์ดแวร์นั้นใช้งานได้จริง [1]

องค์กร	โมเดลเปิดใหม่ปี 2026
AMD	200+ repos (เน้น "conversion" พาโมเดลล้านล้านพารามิเตอร์ไปรันบนฮาร์ดแวร์ค่ายตัวเอง)
NVIDIA	200+ repos (ตระกูล Nemotron รวม Nemotron 3 Ultra ขนาด 561B)
LiquidAI	อันดับ 3 ราว 100 repos

บทบาทของ AMD โดยเฉพาะคือ "ชั้นกระจายและปรับปรุง" งาน conversion ของเขาทำให้โมเดลระดับล้านล้านพารามิเตอร์จากจีนวิ่งได้บนฮาร์ดแวร์ฝั่งตะวันตก ขณะที่ฝั่งจีนก็เล่นเกมเดียวกันย้อนทาง: โมเดลจีนถูกปรับให้เหมาะกับชิปในประเทศเขามากขึ้นเรื่อยๆ [1]

สัญญาณนี้สำคัญกับใคร

สัญญาณนี้สำคัญกับคนทำ AI สองแบบ อย่างแรก ถ้าคุณเลือกซื้อ GPU อยู่ โมเดลที่ค่ายชิปปล่อยมาคือเครื่องมือทดสอบฮาร์ดแวร์ที่ดีที่สุดที่มีให้ฟรี อย่างที่สอง สงครามโมเดลเปิดไม่ได้เป็นแค่เรื่อง AI lab แล้ว แต่เป็นสมรภูมิต่อเนื่องของสงครามชิปที่เราเห็นข่าวกันทั้งสัปดาห์

เรื่องที่ 2: Qwen คือฐานของชุมชนแล้ว หลักฐานตัวเลขเต็ม

ส่วนที่ทำให้ผมอ่านแล้วนั่งมองจอสักพักคือสถิติ derivative ของ Qwen [1]

โมเดลแม่	จำนวน derivative
Qwen	151,448
Meta (ทุกตระกูลรวมกัน)	~58,000 (Qwen มากกว่า 2.6 เท่า)
Llama (โดยเฉพาะ)	Qwen มากกว่า 4.7 เท่า
Google	82,506

และอัตราเพิ่มยังไม่ช้าลง: Qwen derivative โตวันละ 180-210 repositories ตลอด 7 เดือนแรกของปี (ตระกูลโมเดลทั้งหมดเปิดดูได้บนหน้า Qwen ใน Hugging Face Hub [2]) รายงานสรุปว่า Qwen กลายเป็น default workflow ของนักพัฒนาที่จะปรับจูนและ deploy โมเดลไปแล้ว [1]

ทำไมถึงเกิดขึ้น รายงานชี้สามเหตุผลที่เสริมกันเป็นวงจร: หนึ่ง สม่ำเสมอ ปล่อยโมเดลต่อเนื่องเป็นตระกูล ไม่ใช่ปล่อย flagship ครั้งคราว สอง ครอบคลุม ตั้งแต่ตัวเล็กรันในแล็ปท็อปจนถึง 2.4 ล้านล้านพารามิเตอร์ ทำให้ dev อยู่ใน ecosystem เดิมได้ทุกงาน สาม เปิดจริง Apache 2.0 ทำให้ปรับแก้และขายต่อได้ไม่ติดขัด [1]

มุมพลิกของเรื่อง

น่าคิดต่อว่า Llama เคยครองตำแหน่ง "โมเดลฐานของชุมชน" มาหลายปี ตอนนี้เก้าอี้นั้นถูกยึดไปแบบไม่ใช่สู้ และตัวเลขยังบอกว่าเป็นการยึดที่คนในวงการยอมรับจริง ไม่ได้มีเพียงแคมเปญ

เรื่องที่ 3: สงครามกลยุทธ์ที่ต่างกันสุดๆ ระหว่างจีนกับอเมริกา

รายงานจับความต่างของสองค่ายได้เฉียบมาก:

ฝั่งจีนแบบ Moonshot เล่นใหญ่อย่างเดียว โมเดลเกือบทั้งพอร์ตมีขนาดเกิน 70B เกินกำลังคนทั่วไปจะรันเอง 88% ของดาวน์โหลดปี 2026 ของ Moonshot เป็นโมเดลชั้นแนวหน้า ได้ยอดรวม 37 ล้านครั้ง [1]

ฝั่ง Qwen เล่นกว้างทุกขนาด ปล่อยทั้งตัวเล็กถึงตัวใหญ่ในครอบครัวเดียว ผลลัพธ์คือดาวน์โหลดรวม 2,045 ล้านครั้ง ห่างจาก Moonshot ราว 55 เท่า [1]

ทั้งสองแบบไม่ผิด แต่ตอบคำถามต่างกัน แบบ Moonshot สร้างชื่อเรื่องความเก่ง แบบ Qwen สร้างรากที่คนทำงานจริงหยั่งลงทุกวัน

เรื่องที่ 4: สัญญาณเปลี่ยนที่ต้องจับตา, โมเดลจีนเริ่ม "มีเงื่อนไข"

ข่าวที่อาจสำคัญที่สุดในระยะยาวซ่อนอยู่ท้ายรายงาน: แทร็กคเตอร์ของความเปิดกำลังขยับครั้งแรกในรอบหลายปี จากโมเดลจีน 178 ตัวที่ใหญ่กว่า 20B ที่ปล่อยปีนี้ 59% ใช้ Apache 2.0 และ 22% ใช้ MIT แทบไม่มีเงื่อนไขห้ามใช้เชิงพาณิชย์เลย [1]

แต่ในหลายสัปดาห์ล่าสุด Kimi K3 และ Qwen 3.8 2.4T เริ่มใส่ข้อจำกัดไม่ใช้เชิงพาณิชย์และเงื่อนไขแบ่งรายได้เข้าไปใน license (K3 ที่เปิดเผยใน technical report ของทีมเอง [3]) รายงานตั้งข้อสังเกตไว้อย่างระมัดระวังว่าถ้าปล่อยของฟรีไม่ใช่เพื่อรายได้จาก license แล้ว ผลตอบแทนต้องมาจากที่อื่นคือธุรกิจ API ตำแหน่งทางฮาร์ดแวร์ หรือตำแหน่งในระบบนิเวศเอง และวงการอาจขยับไปสู่การหาทางสร้างรายได้จาก open source ที่ชัดเจนขึ้นในอนาคต [1]

สำหรับทีมที่วางงานบนโมเดลเปิด นี่คือสัญญาณที่ควรตรวจ license ใหม่ทุกครั้งที่อัปเดตโมเดล สมัยที่ open เท่ากับ "ใช้ได้ทุกอย่าง" กำลังจะเป็นอดีตทีละน้อยสำหรับตัวใหญ่สุด

มุมที่รายงานนี้ยังไม่พูด

เพื่อความสมดุล สิ่งที่รายงานไม่ได้บอกคือข้อจำกัดของตัวเลข จำนวน repositories ไม่เท่ากับคุณภาพ ค่ายชิปปล่อยเยอะเพราะหลายส่วนคือโมเดลเดิมที่แปลงให้รันบนฮาร์ดแวร์ตัวเอง ไม่ใช่โมเดลใหม่ที่เทรนเองทั้งหมด และดาวน์โหลดก็นับซ้ำได้จาก automation pipeline ขององค์กรใหญ่ อ่านตัวเลขเหล่านี้เป็น "ทิศทางลม" จะปลอดภัยกว่าอ่านเป็น "คะแนนสุดท้าย"

สรุปมุมมองของผม

รายงานชิ้นนี้ทำให้ผมปรับสามความเข้าใจ หนึ่ง สงครามโมเดลเปิดมีผู้เล่นมากกว่าสองฝั่งคือ AI lab กับชุมชน แต่มีฝั่งที่สามคือบริษัทฮาร์ดแวร์ที่เพิ่งเล่นหนักและเล่นเพื่อขายชิป สอง ตำแหน่ง "ฐานของชุมชน" ย้ายจาก Llama ไป Qwen แบบขาดลอย และสาม ยุคของ open เกินร้อยอย่างไม่มีเงื่อนไขกำลังเริ่มถูกทดสอบว่าจะยั่งยืนแค่ไหนเมื่อโมเดลใหญ่ที่สุดเริ่มขอผลประโยชน์ตอบแทน

ถ้าคุณเป็นนักพัฒนาที่กำลังเลือกโมเดลฐานสำหรับโปรเจกต์ปีนี้ คำถามสั้นๆ ที่ผมแนะนำให้ถามตัวเองคือ คุณอยากอยู่บน ecosystem ที่คนมากที่สุดกำลังสร้างต่อ (Qwen) หรือ ecosystem ที่คนเก่งที่สุดกำลังทำของใหญ่ที่สุด (Moonshot) แล้วตรวจ license ของตัวที่เลือกก่อนเสมอ โดยเฉพาะถ้าเป็นตัวใหญ่หลักแสนพารามิเตอร์

คำถามชวนคุย: โปรเจกต์ของคุณปีนี้สร้างต่อจากโมเดลอะไรเป็นฐาน และเหตุผลจริงคืออะไร ความเก่ง ความครอบคลุม หรือความเสี่ยงทาง license คอมเมนต์แลกเปลี่ยนกันได้ครับ

ถ้าชอบบทความวิเคราะห์ข้อมูลแนวนี้ ติดตาม Nokka ได้ที่ dev.to/sarantoon

📚 อ่านต่อ: ผมเพิ่งเขียนเรื่องสงครามชิป AI ระหว่าง Huawei กับ Nvidia ในเกาหลีใต้ไปเมื่อสองวันก่อน สองเรื่องต่อกันจะเห็นว่าเกมชิปกับเกมโมเดลเปิดเป็นเรื่องเดียวกัน

แหล่งอ้างอิง

[1] Hugging Face. "State of Open Models: Summer 2026". 2026. https://huggingface.co/blog/state-of-open-models-summer-2026

[2] Alibaba Qwen บน Hugging Face Hub. https://huggingface.co/Qwen

[3] Kimi Team. "KIMI K3: Open Frontier Intelligence" (Technical Report). 2026. https://arxiv.org/abs/2607.24653

---

บทความนี้วิเคราะห์จากรายงาน State of Open Models: Summer 2026 ของ Hugging Face ซึ่งผมอ่านฉบับเต็มจริงระหว่างการค้นคว้า ข้อมูล ณ 4 กันยายน 2026 Nokka